وجوب معرفت امام زمان، مى آيد در «كِتَابُ الْحُجَّة» در احاديث باب هشتاد و هشتم كه «بَابُ مَا يَجِبُ عَلَى النَّاسِ عِنْدَ مُضِيِّ الْاءِمَام» است و بيان مى شود. و از اين تقرير، ظاهر مى شود كه اين آيت، دليل است بر نفى جواز عمل به خبر واحد به طريقت مخالفان كه مناط آن را حصول ظن به نفس حكم اللّه واقعى مى شمرند و تجويز مى كنند اِفتا و قضا را به آن ظن . عجب آن كه بعض مخالفان، اين آيت را دليل حجّيت عمل به خبر واحد به طريقت خودشان شمرده اند. يعنى: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام مى گفت كه: خوب، دانا شويد در خدا پرستى؛ چه به درستى كه شأن، اين است كه هر كه خوب، دانا نشد از جمله شما در خدا پرستى، پس او مانند يكى از كافران و منافقان باديه نشينان عرب است. بيانِ اين، آن كه: به درستى كه اللّه تعالى مى گويد در قرآن در سوره توبه كه: «وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنفِرُواْ كَآفَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِن كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَـآئِفَةٌ لِّيَتَفَقَّهُوا» : [١] و نبودند مؤمنان از جمله باديه نشينان عرب البته، كه آيند به همگى سوى دار العلم. پس چرا نيامدند از هر اهل سرزمينى على حِدَه، از جمله صاحبان كفر و نفاقِ باديه نشينان عرب، بعضى سوى دار العلم، براى اين كه خوب، دانا شوند در خدا پرستى و براى اين كه ترسانند از عذاب الهى ـ كه در پيروى ظن است ـ قوم خودشان را، چون برگردند سوى آن قوم تا شايد كه همگىِ آن باديه نشينان اجتناب كنند از پيروى ظن در نفس حكمِ اللّه تعالى و از عذاب آن.

[حديث] هشتم

.اصل: [الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ جَعْفَرِ «عَلَيْكُمْ بِالتَّفَقُّهِ فِي دِينِ اللّه ِ، وَلَا تَكُونُوا أَعْرَاباً؛ فَإِنَّهُ مَنْ لَمْ يَتَفَقَّهْ فِي دِينِ اللّه ِ، لَمْ يَنْظُرِ اللّه ُ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَلَمْ يُزَكِّ لَهُ عَمَلاً».

شرح: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام مى گفت كه: بر شما باد ياد گرفتن مسائل در فرمان بردارى اللّه تعالى. و مباشيد مانند اكثر باديه نشينان عرب كه به طلب علم دين

[١] بقره (٢): ١٥٩ .[٢] شورى (٤٢): ١٣.[٣] فاتحه (١): ٦ .[٤] انعام (٦): ١٦١.[٥] زمر (٣٩): ٢٣ .[٦] «ظ »: + و .[٧] حديث مذكور كه منقول از امام باقر عليه السلام است، چنين است: «نَحْنُ المَثانِي الّذي أعطاهُ اللّه نَبِيَّنا مُحَمّدا صلى الله عليه و آله ».[٨] توبه (٩): ٩٧ .[٩] ظ : + و .[١٠] حجرات (٤٩): ١٤ .[١١] توبه (٩): ٩٩ .[١٢] توبه (٩): ١٢٢.[١٣] «ظ »: + است.[١٤] توبه (٩): ٩٩ .[١٥] ذاريات (٥١): ٥٥ و ٥٦ .[١٦] ضمير جمع در فعل «لِيَعْبُدُونَ».[١٧] نَفْر: دور شدن، بيرون شدن، كوچ نمودن.[١٨] توبه (٩): ٩٧ .[١٩] توبه (٩): ١٢٢.