دو زيارتى كه متن آنها در آغاز اين فصلْ گزارش شد ، به ناحيه مقدّسه [١] نسبت داده شده اند و از آن جا كه در آنها (بويژه در زيارت نخست) به مصائب سيد الشهدا و ياران آن بزرگوار ، اشاره شده ، مورد استناد و استفاده اهل منبر و ذاكران مصائب اهل بيت عليهم السلام قرار دارند . از اين رو ، آگاهى از ميزان اعتبار آنها ، از اهميت ويژه اى برخوردار است ؛ ولى پيش از پرداختن به اين موضوع ، توجّه به چند نكته لازم به نظر مى رسد : ١ . هرچند هر دو زيارت ، منسوب به ناحيه مقدّسه اند ، ليكن زيارتى كه به «زيارت ناحيه مقدّسه» شهرت دارد ، همان زيارت نخست اين فصل است . اين زيارت ، در كتاب موسوم به المزار الكبير (نگاشته ابن مشهدى) [٢] آمده است . [٣] ٢ . علامه مجلسى ، در بحارالأنوار ، زيارت نخست را از كتاب المزار شيخ مفيد نيز گزارش كرده است ؛ [٤] ليكن در نسخه هاى موجود از كتاب المزار مفيد ، اين متن ،

[١] ناحيه مقدّسه ، اصطلاحى است كه اماميه ، از نيمه اوّل قرن سوم هجرى و به خاطر شرايط سخت سياسى ـ اجتماعى ، در نقل مطلب از امامان : هادى عليه السلام و عسكرى عليه السلام و مهدى عليه السلام يا گفتگو درباره ايشان ، آن را به جاى نام امام ، به كار مى برده اند و عمدتا در عصر غيبت صغرا و براى امام زمان عليه السلام به كار مى رفته است .[٢] وى ، محمّد بن جعفر مشهدى حائرى (م ح ٥٧٤ ق) است .[٣] المزار الكبير : ص ٤٩٦ ـ ٥١٣ .[٤] بحارالأنوار : ج ١٠١ ص ٣١٧ .