در باره تاريخ نهضت امام حسين عليه السلام و بويژه عاشورا و نيز در موضوع عزادارى بر امام حسين عليه السلام و نقل مَقتل ايشان ، كتاب هاى بسيارى در طول تاريخ ، نگاشته شده است كه اين ، خود ، نشان از اهتمام عالمان و محقّقان مسلمان ، بدين مسئله دارد . [٢] اين منابع از لحاظ اعتبار و دقّت در نقل و تحليل ، يكسان نيستند و مى توان آنها را به دو دسته كلّىِ : قابل استناد و ضعيف ، تقسيم كرد . البته اين تقسيم بندى فقط در كتاب هايى صادق است كه در دسترس اند ؛ زيرا دسته ديگرى از منابع ـ كه «منابع مفقود» ناميده مى شوند ـ ، تنها در فهرست نامه ها مورد اشاره قرار گرفته اند و اكنون دسترس مستقيم به آنها ممكن نيست ، هر چند برخى اخبارشان به كتاب هاى ديگر ، راه يافته است . بنا بر اين ، براى هر پژوهشى در باره تاريخ عاشورا و عزادارى، چهار دسته منبع

[١] اين فصل ، با همكارى فاضل ارجمند جناب آقاى عبد الهادى مسعودى ، نگارش يافته است .[٢] جهت آگاهى بيشتر ، ر. ك : كتاب شناسى تاريخى امام حسين عليه السلام ، محمد اسفنديارى؛ كتاب شناسى امام حسين عليه السلام ، نجفقلى حبيبى (كه در كتاب اوّل ، بيش از هزار اثر و در كتاب دوم ، ٨٧٩ اثر ، معرّفى شده است)؛ معرّفى و نقد منابع عاشورا، سيّد عبد اللّه حسينى؛ «سيرى در مقتل نويسى و تاريخ نگارى عاشورا» ، محسن رنجبر (چاپ شده در: تاريخ در آينه پژوهش ، ش ١٤ ـ ١٦) ؛ پژوهشى در مقتل هاى فارسى، محمّد على مجاهدى ؛ كتاب شناسى امام حسين عليه السلام : كتاب نامه، حشمت اللّه صفرعلى پور و ديگران؛ عاشورا نامه : ج ٤ (كتاب شناسى) ؛ «مأخذشناسى عزادارى» ، محمّد نورى (چاپ شده در : فرهنگ انديشه ، ش ١٧) .[٣] در اين كتاب ، براى رعايت اختصار ، در باره منابع مفقود ، توضيحى ارائه نشده است . همچنين منابع قابل استناد و منابع معاصر ، به اجمال معرفى شده اند . براى مطالعه بيشتر ، ر . ك : دانش نامه امام حسين عليه السلام : ج ١ ص ٥١ ـ ١١٦ .