نامه ٤٥ به فرماندار بصره، عثمان بن حنيف انصارى در سال ٣٦ هجرى نوشته شده است كه بندهاى ١٦، ١٧ و ١٨ آن مربوط به جهاد و دفاع مى‌باشد.
١. تحمّل سختى‌ها و مشكلات تقويت كننده جسم و روح نظاميان: حضرت در توصيف زندگى زاهدانه خويش، سخنانى مى‌فرمايد كه عده‌اى مى‌گويند: «اگر خوراك او اين است، در جنگ با رقبا و مبارزه با شجاعان ضعيف خواهد بود.» حضرت در پاسخ اين شبهه مى‌فرمايد: «تحمل سختى‌ها و چشم‌پوشى از لذت‌هاى روزگار انسان را قوى‌تر خواهد كرد، همچنان كه درختان بيابانى با دوام‌تر و محكم‌تر از درختان سرسبز و خرم كنار آب‌اند و همچنان كه گياهان صحرايى آتش گرم‌تر و بادوام‌ترى نسبت به ساير گياهان دارند». ١ البته تحمل سختى‌و مشكلات غير از تحقير و ذلت نفس است.
أَلَا وَ إِنَّ الشَّجَرَةَ الْبَرِّيَّةَ أَصْلَبُ عُوداً وَ الرَّوَاتِعَ الْخَضِرَةَ أَرَقُّ جُلُوداً وَ النَّابِتَاتِ الْعِذْيَةَ أَقْوَى وَقُوداً وَ أَبْطَأُ خُمُوداً ١. جهاد، زنجانى/ ٤٥.
٢. شجاعت از ويژگى‌هاى خاص فرماندهى: حضرت مى‌فرمايد: «اگر همه عرب هم به جنگ من برخيزند، به آنها پشت نخواهم كرد! و اگر فرصت يابم، تك تك آنها را از ميان برخواهم داشت». اين سخنان نشان از بصيرت و ايمان قوى حضرت به كار و هدفش دارد. ١ وَ اللَّهِ لَوْ تَظَاهَرَتِ الْعَرَبُ عَلَى قِتَالِي لَمَا وَلَّيْتُ عَنْهَا وَ لَوْ أَمْكَنَتِ الْفُرَصُ مِنْ رِقَابِهَا لَسَارَعْتُ إِلَيْهَا ١. شرح ابن ابى الحديد ١٦/ ٢٩١.
٣. مقابله با باطل و رفع فتنه در عالم، هدف جهاد در اسلام: حضرت (ع) هدف اصلى خويش را از نبرد با دشمنان، پاكسازى زمين از باطل و جدا كردن حق از باطل مى‌داند. تطهير زمين از شخص مسخ شده و كج انديشى چون معاويه. ١ وَ سَأَجْهَدُ فِي أَنْ أُطَهِّرَ الْأَرْضَ مِنْ هَذَا الشَّخْصِ الْمَعْكُوسِ وَ الْجِسْمِ الْمَرْكُوسِ حَتَّى تَخْرُجَ الْمَدَرَةُ مِنْ بَيْنِ حَبِّ الْحَصِيدِ ١. شرح خويى ٢٠/ ١٢٢.
٤. مقابله با جنگ روانى دشمن: مخالفان امام على (ع)، زهد او را بهانه‌اى‌