امام از اين‌گونه ظلمى كه‌مردمش درباره او روا داشته‌اندسخن مى‌گويد و از آن شِكوه مى‌كند. ايشان ستم پيشگان امت را مورد نكوهش قرار مى‌دهد و مى‌فرمايد: امّتها از ستم فرمانروايانشان در هراس‌اند و لكن من وقتى به‌حال خويش مى‌نگرم، از ستم رعيت خويش در بيم هستم! ١ وَ لَقَدْ أَصْبَحَتِ الْأُمَمُ تَخَافُ ظُلْمَ رُعَاتِهَا وَ أَصْبَحْتُ أَخَافُ ظُلْمَ رَعِيَّتِي‌ ١. جهاد/ ١٣٨.
٧. خصوصيات منفى نيروها و مشكلات فرماندهى: نيروها بايد همواره چشم به دهان فرمانده داشته باشند تا سخنان و فرامين او را خوب بشنوند و در زمان لازم، با گفتار و عمل به دفاع از فرمانده و اسلام برخيزند. سربازان بايد تيزبين و بينا و بصير باشند تا حق را از باطل تشخيص دهند و در راه حق، محكم و استوار قدم بردارند. امام على (ع) چنين خصوصياتى را در سپاهيان خود نمى‌بيند و حتى برعكس آن را مشاهده مى‌كند، مى‌فرمايد: «اى مردم كوفه، من به چند خصلت ناپسند شما مبتلا شده‌ام: كرانى هستيد داراى گوش؛ لالانى هستيد زباندار، و نابينايانى چشمدار.» ١ ... يَا أَهْلَ الْكُوفَةِ مُنِيتُ مِنْكُمْ بِثَلَاثٍ وَ اثْنَتَيْنِ صُمٌّ ذَوُو أَسْمَاعٍ وَ بُكْمٌ ذَوُو كَلَامٍ وَ عُمْيٌ ذَوُو أَبْصَارٍ ١. جهاد/ ٨٢.
٨. صفات مثبت نيروها و اهميّت آنها: امام (ع) در ضمن برشمردن صفات منفى نيروهاى خود، به سه صفت مثبت- كه هر رزمنده‌اى بايد دارا باشد- اشاره مى‌كند:
آزادگى، صداقت و تنها نگذاشتن همرزمان به هنگام روى آوردن سختى‌ها. (كه متأسفانه سپاه امام از آن برخوردار نبودند!)
لَا أَحْرَارُ صِدْقٍ عِنْدَ اللِّقَاءِ وَ لَا إِخْوَانُ ثِقَةٍ عِنْدَ الْبَلَاءِ ٩. سرپيچى از فرامين فرماندهى، عامل شكست: مصدر كلمه «تتخادعون» كه در خطبه آمده، به چند معنى اشاره دارد.
از جمله آنها، «همديگر را از شنيدن سخنان تحريك كننده بازداشتن» است. همچنين «جوسازى كردن براى همديگر تا سخنان امام اثر خود را از دست بدهد» يا «توجيه كردن دستورات امام براى يكديگر». تمامى اين موارد نافرمانى و سرپيچى از فرمانده را