خداوند پيامبر (ص) را فرستاد تا دعوت كننده به حق، و گواه اعمال خلق باشد.
پيامبر (ص) بدون سستى و كوتاهى، رسالت پروردگارش را رسانيد، و در راه خدا با دشمنانش بدون عذر تراشى جنگيد.
پيامبر (ص) پيشواى پرهيزكاران، و روشنى بخش چشم هدايت شدگان است.
اين خطبه در شهر كوفه در سال ٣٨ هجرى براى تشويق رزمندگان به نبرد نهايى با معاويه ايراد شده است.
١. جهاد با دشمنان، بدون ضعف و سستى از افتخارات بزرگ پيامبر: حضرت (ع) در آغاز اين خطبه فضايل پيامبر (ص) را برمى‌شمارد. مى‌فرمايد:
پيامبر (ص) در راه خدا با دشمنان خدا بدون سستى و عذرخواهى غير موجه جهاد كرد؛ او پيشواى هر انسانى است كه تقوا بورزد.
پيامبر الگوى‌مسلمانان است و از افتخارات او، جهاد و مقابله با دشمنان اسلام، بدون سستى و ضعف در راه خداست. لذا احكام جامعه اسلامى و عموم مردم آنگاه كه به ضرورت مبارزه با دشمن پى بردند بايد بدون ترس و ضعف و سستى به مقابله بپردازند. ١ جَاهَدَ فِي اللَّهِ أَعْدَاءَهُ غَيْرَ وَاهِنٍ وَ لَا مُعَذِّرٍ ١. شرح خويى، ٨/ ٩٣.
دشمنان:
جهاد با ١ فرمانده كل قوا (پيامبر (ص)):
جهاد ١؛ قاطعيت ١ خطبه ١١٧ ٤٨- ٤٨- فَلَا أَمْوَالَ بَذَلُتمُوهَا لِلَّذِي رَزَقَهَا وَ لَا أَنْفُسَ خَاطَرْتُمْ بِهَا لِلَّذِي خَلَقَهَا تَكْرُمُونَ بِاللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ وَ لَا تُكْرِمُونَ اللَّهَ فِي عِبَادِهِ فَاعْتَبِرُوا بِنُزُولِكُمْ مَنَازِلَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَ انْقِطَاعِكُمْ عَنْ أَوْصَلِ إِخْوَانِكُمْ.