داشته باشيد! از خانه‌ها آواره گشته و به دام قضا گرفتار شده باشيد.
من شما را از اين حكميّت نهى كردم، ولى با سرسختى مخالفت كرديد، تا به دلخواه شما كشانده شدم. شما اى گروه كم خِرَد، و بى خِرَد، اى ناكسان، من كه اين فاجعه را به بار نياوردم و هرگز زيان شما را نخواستم!.
ابن ابى الحديد در شرح اين خطبه مى‌نويسد: اخبار فراوانى تا حد تواتر از پيامبر (ص) رسيده است كه خداوند وعده پاداش نيكو به قاتلين خوارج داده است. در روايات صحيح آمده است كه موقعى، پيامبر مالى را قسمت كرد. مردى از بنى تميم به نام ذو الخويصره گفت: عدالت را رعايت كن! پيامبر فرمود: «اگر من رعايت نكنم، چه كسى رعايت مى‌كند؟» عمر گفت: اجازه بده گردنش را بزنم! حضرت فرمود: «رهايش كن، به زودى از جنس اين مرد گروهى خروج مى‌كنند و از دين خارج مى‌شوند؛ چنان كه تير از شكار و نشانه خود مى‌گذرد، بدون اين كه به خون آن شكار آلوده شود!» حلبه‌عرفى هم‌مى‌گويد: وقتى با سپاهيان على (ع) به نهروان رسيديم، خوارج سه بار به سوى ما تيراندازى كردند و حضرت پس از بار سوم به ما اجازه مقابله و جنگ دادند. ١ ١. شرح ابى الحديد ٢/ ٢٦٥؛ شرح خويى ٤/ ١٢١؛ شرح جعفرى ٩/ ٦٩.
١. اتمام حجّت با نيروهاى دشمن قبل از نبرد: فرمانده كل قوا وقتى در برابر نيروهاى دشمن (خوارج) قرار مى‌گيرد، آنان را نصيحت مى‌كند تا بدون دليل و حجّت از سوى پروردگار، خود را در كنار نهر فرات و بيابانهاى اطراف آن به هلاكت نيندازند.
فَأَنَا نَذِيرٌ لَكُمْ أَنْ تُصْبِحُوا صَرْعَى بِأَثْنَاءِ هَذَا النَّهَرِ وَ بِأَهْضَامِ هَذَا الْغَائِطِ عَلَى غَيْرِ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ‌ ٢. پاسخ به شبهات مخالفان: فرمانده كل قوا، به پرسشهاى سربازانى كه نسبت به جريان حكميّت اعتراض داشتند، پاسخ مى‌گويد و با يادآورى عملكرد آنان در مخالفت با امام در انتخابِ فرد خاص (ابو موسى اشعرى)، هم حجّت را بر آنان تمام مى‌كند و هم‌شبهات آنان را برطرف مى‌نمايد. ١ وَ قَدْ كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ هَذِهِ الْحُكُومَةِ فَأَبَيْتُمْ عَلَيَّ إِبَاءَ الْمُنَابِذِينَ ... وَ لَا أَرَدْتُ لَكُمْ ضُرّاً ١. شرح جعفرى ٩/ ٩٠.