است كه برادر هَوازَنى سروده است: «در سرزمين مُنْعَرج، دستور لازم را دادم، امّا، تا فردايش (كه سزاى سركشى خود را چشيديد)، نپذيرفتيد.» هنگامى كه عمرو بن عاص و ابو موسى اشعرى پس از جنگ صفّين در دومة الجندل ملاقات كردند و درباره قضيه حكميّت سخن گفتند، عمرو عاص حيله به كار برد و معاويه را در خلافت ابقا و ابوموسى، على (ع) را خلع كرد. حضرت در اين هنگام در شهر كوفه منتظر قضيه تحكيم بود. وقتى شنيد عمرو عاص، ابو موسى را فريب داده غمناك شد و چون از نتيجه كار ناراضى بود اين خطبه را ايراد فرمود. ١ ١. شرح خويى، ٤/ ٨٦.
١. نتايج زيانبار سرپيچى از دستورات فرماندهى كل قوا: اگر نيرويى از رهبر و فرمانده خيرخواه و دلسوز و داناى به امر و صاحب تجربه سرپيچى كند و دستورات او را به كار نبندد، در پايان كار سرگردان و متأسف و پشيمان مى‌گردد. در روز پايانىِ جنگ صفين چنين شد. نيروها از على (ع) فرمان برى نكردند و در نتيجه شاميان به عراق و مردم كوفه چيره شدند و آنان را تحقير كردند.
فَإِنَّ مَعْصِيَةَ النَّاصِحِ الشَّفِيقِ الْعَالِمِ الُمجَرِّبِ تُورِثُ الْحَسْرَةَ وَ تُعْقِبُ النَّدَامَةَ ٢. شرايط و ويژگى‌هاى يك فرمانده كارآمد: يك فرمانده خوب بايد شرايطى داشته باشد؛ از آن جمله است: خيرخواه نيروهاى خود بودن، دلسوز و مهربان بودن، و داناى به امور بودن و داشتن تجربه لازم.
... النَّاصِحِ الشَّفِيقِ الْعَالِمِ الُمجَرِّبِ تُورِثُ الْحَسْرَةَ وَ تُعْقِبُ النَّدَامَةَ ٣. اظهار نظر صريح فرماندهى كل قوا در طرح‌هاى عملياتى و امور مهم: فرمانده بايد نظر خود را به طور روشن درباره مسائل مهم بيان كند و نيروها را نسبت به مصالح آينده آنان بيدار نمايد.
حضرت على (ع) نظريات خود را درباره حكمين به طور روشن بيان كرد و با آن به مخالفت برخاست و نيرنگ بنى اميه را برملا ساخت. ١