جهاد در آيينه روايت(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٤٤
١. ضرورت آموزش خاص براى فرماندهان در جهت تهذيب اخلاقى: كسى كه سلاح بر مىدارد، دستخوش غرور مىشود. از اين رو خطر انحراف از ارزشهاى انسانى و گرايش به ستمگرى و سركشى او را تهديد مىكند. خاصه اگر پيروز شده و كسى در برابرش نمانده باشد. در اين حالت فرمانده بيش از همه به پرهيزگارى نيازمند است. از اين رو آموزشهاى فرماندهى به افسران بايد آميزهاى از دستورهاى نظامى و اندرزهاى اخلاقى باشد. امام على (ع) در اين نامه كه به معقل بن قيس- يكى از فرماندهان سپاهش- نوشته او را به تقوا و خداترسى دعوت مىكند و براى تقويت روحيه و افزايش شجاعت فرمانده خود براى جهاد و بذل جان مىفرمايد: از خدايى بترس كه عاقبت به سوى او خواهى رفت. ١ اتَّقِ اللَّهَ الَّذِي لَا بُدَّ لَكَ مِنْ لِقَائِهِ وَ لَا مُنْتَهَى لَكَ دُونَهُ ١. شرح خويى ١٨/ ٨٥؛ جهاد، بنيادنهجالبلاغه/ ١٥٦.
٢. پرهيز از جنگ با غير نظاميان: از آداب مهم جنگ در اسلام جلوگيرى و پرهيز از مبارزه و درگيرى با كسانى است كه از راه جنگ وارد نشدهاند؛ مانند زنان، كودكان، درماندگان و ... حضرت فرمانده خويش را از نبرد با كسانى كه به جنگ برنخاستهاند، بر حذر مىدارد. ١ وَ لَا تُقَاتِلَنَّ إِلَّا مَنْ قَاتَلَكَ ١. شرح خويى ١٨/ ٨٦.
٣. زمان مناسب براى حركت رزمندگان: حضرت مىفرمايد: سپاه خود را در هواى مناسب صبحگاهان و عصرگاهى حركت ده. ١ وَ سِرِ الْبَرْدَيْنِ ١. شرح خويى ١٨/ ٨٩.
٤. رعايت حال نيروها در موقعيت جوى نامناسب: حضرت مىفرمايد: در هواى گرم نيمروز از حركت بايست و به نيروهايت استراحت بده.
وَ غَوِّرْ بِالنَّاسِ ٥. رعايت حال نيروها هنگام حركت لشكر: حضرت مىفرمايد: در حركت لشكر حال نيروها را رعايت كند و راحتى و رفاه آنها را در نظر بگيرد.
وَ رَفِّهْ فِي السَّيْرِ