پيكارهايى بوديم كه كشتار بر محور پدران، پسران، برادران و خويشاوندان مى‌چرخيد و هر مصيبتى كه پيش مى‌آمد، جز افزايش ايمان و ايجاد انگيزه براى پيشروى در راه حق، رشد پيوستگى‌مان به جريان بعثت و افزونى صبر و مقاومتمان براى پذيرش زخم‌هايى بيشتر، اثرى بر ما نمى‌نهاد. اما امروز با پيدايش زنگارها، كژى‌ها و نفوذ شبهه‌ها و تاويل‌ها در دين، با برادران مسلمان خويش به پيكارى خونين كشيده شده‌ايم. چنين است كه در آرزوى پر شدن شكاف‌ها و فراهم آمدن بازمانده نيروهاى اسلام، تا بهانه‌اى بيابيم، بدان روى مى‌آوريم و ديگر راه حل‌ها را رها مى‌كنيم.
بعد از جنگ صفين‌و قضيه حكميّت، عده‌اى از لشكريان حضرت على (ع) كه به «خوارج» معروف شدند به روستاى حروراء در سه كيلومترى كوفه رفتند و به «حروريه» مشهور شدند. سردسته آنان «عبداللَّه بن وهب راسبى» و «ابن كوّاء» و «شبث بن ربعى» بود. آنان شعار «لا حكم الا للَّه» را سر دادند كه وقتى به گوش حضرت رسيد، فرمود: «كلمه حقّى است كه از آن باطلى را اراده كرده‌اند». تعداد آنان بين هشت تا دوازده هزار نفر بود. امام (ع)، ابتدا ابن عباس را فرستاد كه با آنان صحبت كند. بعد به سوى آنان رفت و از آنان سؤال كرد: «آيا به من نسبت نادانى مى‌دهيد؟» گفتند: نه.
فرمود: «داورى مرا قبول داريد؟» گفتند:
آرى. فرمود: «به مقرّ خود برويد تا با هم صحبت كنيم.» اما هنگامى كه بر آنان گذشت شعار خود را تكرار كردند. حضرت فرمود:
«حكم الهى را درباره شما انتظار مى‌كشم.» بعد اين خطبه را ايراد كرد. ١ ١. تاريخ يعقوبى ٢/ ١٩١، بهج‌الصباغه تسترى ١٠/ ٣٧٣.
١. پاسخ به شبهات جنگ: هنگامى كه تعدادى از نيروهاى ارتش اسلام انحراف پيدا كردند، امام (ع) آنان را جمع كردند و به دو گروه تقسيم نمودند ١- گروهى كه در جنگ صفين حضور داشتند ٢- گروهى كه در جنگ صفين حضور نداشتند تا سخنان امام را بشنوند و نسبت به شبهاتى كه درباره جنگ‌