خطبه ٦٨ ٣٧- ٣٧- وَ قَدْ أَرَدْتُ تَوْلِيَةَ مِصْرَ هَاشِمَ بْنَ عُتْبَةَ وَ لَوْ وَلَّيْتُهُ إِيَّاهَا لَمَّا خَلَّى لَهُمُ الْعَرْصَةَ وَ لَا أَنْهَزَهُمُ الْفُرْصَةَ. بِلَا ذَمٍّ لُمحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ فَلَقَدْ كَانَ إِلَيَّ حَبِيباً وَ كَانَ لِي رَبِيباً.
بر آن بودم تا ولايت مصر را به هاشم پسر عتبه بسپارم كه اگر چنين مى‌كردم، او عرصه را براى دشمن وانمى‌نهاد و براى اشغال اين سرزمين فرصتشان نمى‌داد.
در اين ماجرا محمد بن ابى بكر را سرزنش نمى‌كنم كه او دوست من بود. او را پرورده بوده و چون فرزندم مى‌نمود.
حضرت، اين سخنان را بعد از شهادت محمد بن ابى‌بكر، فرماندار منصوب امام (ع) در مصر، بيان كرد و در آن، از برخى فرماندهان نيروهاى مسلح ستايش مى‌نمود.
محمد بن ابى بكر در سال ٣٨ هجرى به دست عوامل معاويه به شهادت رسيد.
١. قاطعيت، از ويژگيهاى فرماندهى: فرماندهى كه از سوى فرمانده كل قوا منصوب شد، بايد با قاطعيّت و بدون سستى، به ارتش دشمن فرصت تهاجم و حمله را ندهد و او را زمينگير نمايد. همچنان كه هاشم بن عتبه چنين بود. ١ وَ قَدْ أَرَدْتُ تَوْلِيَةَ مِصْرَ هَاشِمَ بْنَ عُتْبَةَ وَ لَوْ وَلَّيْتُهُ إِيَّاهَا لَمَّا خَلَّى لَهُمُ الْعَرْصَةَ وَ لَا أَنْهَزَهُمُ الْفُرْصَةَ ١. شرح ابى الحديد، ٥/ ٥٦١٦.
٢. تقدير از فرماندهان لايق: اگر فرماندهى از نظر دين مورد اعتماد بود، امّا بنابر مصالحى جاى خود را به فرمانده جديدى داد، لازم است صفات نيكش برشمرده شود و از او تشكر به عمل آيد. هم چنان كه امام على (ع) از محمد بن ابى بكر تقدير مى‌كند. و او را حبيب و دست پرورده خويش معرفى مى‌نمايد.
وَ قَدْ أَرَدْتُ تَوْلِيَةَ مِصْرَ هَاشِمَ بْنَ عُتْبَةَ ... بِلَا ذَمٍّ لُمحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ فَلَقَدْ كَانَ إِلَيَّ حَبِيباً وَ كَانَ لِي رَبِيباً