تهاجم را چنگال پيش مى‌آورد و از ديگر سو پاى گريز را واپس مى‌كشد.
پس شما چندان پايدارى ورزيد تا (از پس فرو ريختن آن ستون سياه) نور حق سر برآورد و روشنايى پرتو افكند كه (نيروى برتر شماييد و خداوند با شما است و اعمالتان را وانمى‌نهد). (محمد، آيه ٣٥)
گفته شده امام عليه‌السلام اين سخنان را در آغاز درگيريهاى جنگ صفين، يا يكى از مقاطع حساس جنگ (ليلة الهرير) كه سپاه‌اسلام پس از ماهها جنگ، به‌پيروزى نزديك شده بود بيان فرمود. در ليلة الهرير، مالك اشتر جناح راست و ابن عباس جناح چپ و حضرت در قلب، سپاه را فرماندهى كرده، به سپاه كفر حمله بردند. اين حمله يك شبانه روز مداوم ادامه داشت و تا جايى كه آثار شكست در سپاه شام پديد آمد.
معاويه در آستانه اين شكست فضاحت بار به حيله متوسل شد و قرآنها را بر نيزه كرده، خواهان حكميت شد. ١ ١. جهاد، زنجانى، ص ١٠٦؛ آيين جهاد، ص ١٣٤.
١. خدا ترسى عامل ثبات قدم در جنگ: اگر رزمنده‌اى خود را مستقل ببيند، به خود ارزش كاذب داده، از مسئوليت و خطرهايى كه در راه انجام وظايف وجود دارد، هراسان مى‌گريزد، ولى اگر خود را در برابر عظمت خدا ناچيز ديد، ارزش پيدا كرده، مسئوليت او پر ارج و بهاى آن، تكامل و تقرب به درگاه الهى مى‌گردد. اين حالت در حال جنگ و جهاد در راه خدا بى شك توان و كارايى بيشترى به انسان مى‌دهد. لذا حضرت سفارش مى‌كند كه ترس از خدا را در تمام صحنه‌هاى نبرد شعار خويش قرار دهند. ١ مَعَاشِرَ الْمُسْلِمِينَ اسْتَشْعِرُوا الْخَشْيَةَ ١. جهاد، عميد زنجانى،/ ١٠٦.
٢. آرامش روحى، عامل حفظ روحيه: در انجام كار كوتاه مدت، احساسات و عواطف مى‌توانند مؤثر باشند، ولى سراسيمگى و از دست دادن كنترل ناشى از اين حالات، سرانجام مانع از آن مى‌شود كه شخص بتواند جهاد در آيينه‌ جهاد در آيينه روايت(ج‌١) ١١١ خطبه ٦٩ ص : ١٠٩