بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٢٨٠ - از رحمت خداوند نوميد مشو

اذا رأيت مولاى ذنوبى فزعت و اذا رأيت كرمك طمعت؛ پروردگارا، وقتى به گناهانم نگاه مى‌كنم، جزع و بى‌تابى مى‌كنم و فريادم بلند مى‌شود؛ اما وقتى كرم تو را مى‌بينم، آن وقت به طمع عفو و احسان تو مى‌افتم.

منشأ طمع و اميد بنده، كرم و بخشش خداست و اگر پروردگار روى خوش نشان مى‌دهد كه به سوى ما بيا تا ما ببخشيم، اين معنى خوف و رجا است و استثنايى هم در كار نيست. هركسى در هر درجه‌اى از ايمان باشد، چه مرتبه اعلاى آن و يا متوسط، بايد بين خوف و رجا باشد و در روايات وارد شده در قلب مؤمن دو نور است: يكى نور اميد و ديگرى نور خوف. اگر بين اين دو موازنه باشد، هيچ‌كدام بر ديگرى ترجيح و سنگينى ندارد؛ چون انسان از يك‌سو، كوتاهيهاى خود را ملاحظه مى‌كند و از سوى ديگر، به صفات خداوند مانند احسان كه توجه مى‌كند اميدوار مى‌شود؛ منتها تفاوت انبيا و اوليا با ساير بندگان در اين است كه آنها اهل گناه و معصيت نيستند.

نتيجه بحث اين شد كه گاهى توجه افراد به صفاتى مانند رحمت و كرم خدا، براى افراد ضعيف الايمان دستاويزى براى گناه مى‌شود و به اين اعتقاد كه گناه قابل آمرزش است و به اميد عفو و گذشت خداوند، مرتكب خلاف مى‌شوند؛ اما كسانى كه حالت خوف دارند، كوتاهى خودشان را بررسى مى‌كنند و اينكه اعمال و زندگى خود را هماهنگ با خواست خدا و مقررات او قرار نداده‌اند. در واقع، اين هم برمى‌گردد به صفات خدا؛ صفاتى چون: عدالت به قيام به قسط و ناظر و شاهد بودن او بر اعمال و انتقام از معصيت‌كاران.

از رحمت خداوند نوميد مشو

يكى از گناهان كبيره، كه در آيات و روايات وارد شده، يأس از رحمت خداوند است. در سوره زمر مى‌فرمايد:

/يا عِبادِي الّذِين أسْرفُوا على‌ أنْفُسِهِمْ لا تقْنطُوا مِنْ رحْمةِ اللّهِ إِنّ اللّه يغْفِرُ الذُّنُوب جمِيعاً إِنّهُ هُو الْغفُورُ الرّحِيمُ؛ [١] اى بندگان من كه در حق خودتان زياده‌روى

[١] زمر (٣٩) آيهء ٥٣.