رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٥٧ - خصوصيات منتقى الجمان

كرده و تنها به‌ذكر صحيح اعلايى اكتفاء نكرده است.

ظاهراً انگيزه او دو چيز بوده يكى اينكه كتابش براى ديگران نيز مفيد باشد و دوم اينكه حذف صحاح مشهور و احاديث حسان و اكتفاء به صحيح اعلايى، كتاب اورا در نظر علماى شيعه از اعتبار و اهميت ساقط مى‌كرد و احتمالا سه جزء فعلى بيك جزء مى‌رسيد! و مؤلف محترم مذكور از نگاه روانى، تحمل اين حالت را نداشت!

از اين‌ها كه بگذريم، دليل اين دانشمند محترم نيز ضعيف است، زيرا اولًا دليلى بر اعتبار عدالت در راوى كه ايشان آن را مسلم پنداشته‌اند وجود ندارد، نه دليل عقلى و عقلايى و نه حجت شرعى. ايشان نمى‌تواند يك سند صحيح اعلايى پيدا كند كه بر عموم حجيت بينه در همه موارد دلالت كند و روايت مسعدة بن صدقه كه بر حجيت عموم تزكيه دو شاهد «و الاشياء كلها على هذا حتى يستبين لك غير ذلك در تقوم به البينه»[١] دلالت دارد، سندش به‌نظر ما و ايشان ضعيف است.[٢]

و ادعاى اجماع بر حجيت بينه در همه مورد از جانب صاحب فصول ضعيف است.

و ثانيا بناى عقلا بر حجيت قول ثقه قايم است، چه در احكام كليه و چه در موضوعات خارجيه- مگر در منازعات و امثال آن كه شارع اقامه ببينه را شرط دانسته- خبر ثقه از اعتبار بر خوردار است.

رواياتى كه به صدور آن‌ها از جانب شارع اطمينان داريم خبر ثقه را در احكام شرعى حجت مى‌داند، و بناى عقلا را تاكيد مى‌كند.

و نيز در چند مورد كه در كتاب بحوث به آن اشاره كرده‌ايم خبر ثقه در

[١] - الوسايل، ج ١٢/ ٦٠ الطبعة المجزأة بعشرين جزءاً.

[٢] - بحثنا حول الرواية مفصلا فى كتابنا بحوث فى علم الرجال، ط الخامسة، ص ٤٧ و ٤٨ و ٤٩.