رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٢٤ - تعريف علم الدراية

دوم تعدد سند به حدى باشد كه جهالت آنان يا كذب بعضى از آن ها مانع حصول وثوق و اطمينان به صدور متن حديث نشود.

سوم قراين خارجى صدور حديث را از گوينده اش تقويت كند، مانند عمل و فتواى مشهور علما به استناد حديثى كه مرسل و بى سند باشد تا چه رسد كه در سند راويان مجهول و حتى ضعيف باشد؛ زيرا عمل جمع كثيرى از فقهاى متخصص و متورع به آن موجب وثوق به صدور آن از معصوم مى گردد.

اين قرينه خارجى مورد قبول من از اول نبوده و نيست و تفصيل آن در علم رجال ذكر شده.

پنجم قرينه گاهى داخلى است، مانند دعاى كميل و امثال آن كه انسان مطمئن مى شود متن اين دعا هرچند سند ندارد، ولى صدور آن از غير على (ع) بسيار بعيد مى نمايد. به نظر من اگر كسى بگويد اين دعا را على (ع) انشاد كرده، مشكل شرعى ندارد. مناجات هاى دعاى كميل آن قدر زيبا، عرفانى و عميق است كه اشك انسان را مى ريزاند و دل را مى لرزاند و فكر دعا كننده را به ملكوت اعلى مى كشاند و صحنه قيامت را مجسم مى سازد. فسلام الله عليك يا امير المؤمنين.

تعريف علم الدراية

شهيد ثانى (رحمه الله) در كتاب" الرعاية فى علم الدراية" (ص ٤٥) مى گويد: «علمى است كه در آن از متن حديث و راه هاى صحيح و سقيم و علل آن چه كه در معرفت مقبوليت و مردوديت آن نيازمند است بحث مى كند.».[١]

[١] - علم يبحث فيه عن متن الحديث و طرقه من صحيحها و سقمها و عللها و مايحتاج اليه ليعرف المقبول منه و المردود.