رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٥١ - نقل و رد

و اگر من وقت مى‌داشتم و اين‌گونه قراين را از مصادر معتبرة مورد توجه قرار مى‌دادم شايد تعدادى از روايات غير معتبرة السند بر عدد آخر احاديث معتبرة افزوده مى‌شد.

يعنى عمده اطمينان به‌صدور روايات از گوينده اول است و صحة سند موضوعيت ندارد. بلى اگر سند معتبر باشد حصول اطمينان شخصى در اعتبار آن مدخليت ندارد. (دقت شود).

اعتبار مصدر حديث در علم رجال و اصول فقه به‌نحوى كه شايسته بوده مطرح نشده و لى نگارنده به كتب كثيرى مانند تفسير قمى، محاسن احمد بن محمد بن خالد برقى و بصائر الدرجات صفار و كتاب على بن جعفر (ع) و غير اين‌ها شك پيدا كردم كه نسخه‌هاى خطى آن‌ها به‌چه طريقى به ارباب مجامع حديثى مانند علامه مجلسى و حر عاملى و فيض كاشانى تا چه رسد به محدث نورى و امثالهم رسيده است.

و اين بحث جنجالى بى سابقه در آخرهاى كتاب بحوث فى علم الرجال و آخر معجم الاحاديث المعتبرة كه تا كنون دو مرتبه چاپ شده، ذكر شده است.

اگر محققى روزى مشكله‌ى اعتبار مصادر مذكور را حل كند خيلى از احاديث از حريم غير معتبرة به‌حريم معتبرة داخل مى‌گردد. و الله الموفق.

اين كتاب فعلا زيركار مصححين است كه دوباره در ده جزء باخط بهتر چاپ شود و من از خداوند مى‌خواهم چاپ آن پيش از مردن من به‌سر برسد و من آن‌را سالم و كامل بدون اغلاط ببينم. و ما ذلك على الله بعزيز.

نقل و رد

آقاى شيخ محمد در استقصاء الاعتبار خود (ج ٢، ص ١٢٢) مى‌گويد: شيخ ما ابو جعفر (ره) در مواضعى از كتب خود مى‌گويد: اماميّه اجماع دارند بر عمل‌