رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٩٧ - تراژدى در بوپال
تمامى منطقه هستند.
٢- جنگ مرزى با چين (١٩٦٢). هندوستان شكست مىخورد و ناچار بخشى از كشمير را به چين مىدهد.
٣- دومين جنگ با پاكستان بر سر كشمير (١٩٦٥). بنبست كامل.
با توسعهى تسليحات هستهاى در هندوستان و پاكستان، مسئلهى كشمير حتى خطرناكتر نيز شد. در دههى نخست قرن بيستويكم بود كه دو كشور آرام گرفتند و بر سر تقسيم مسالمت آميز كشمير با يكديگر به توافق رسيدند.
نهرو در سال ١٩٦٤ چشم از جهان فرو مىبندد و در سال ١٩٦٦ دخترش اينديرا گاندى (هيچ نسبتى با ماهاتما گاندى ندارد) به مقام نخستوزيرى مىرسد. وقتى در سال ١٩٧١ بين دو نيمهى پاكستان جنگ درمىگيرد، او از جدا شدن پاكستان شرقى و تبديل آن به بنگلادش حمايت مىكند. در سال ١٩٧٥ پس از اينكه مردم او را به تقلب در انتخابات متهم مىكنند، بلافاصله وضعيت فوق العاده اعلام مىشود و به اين بهانه تمام مخالفين خود را بازداشت مىكند.
تراژدى در بوپال
در ٣ دسامبر سال ١٩٦٤، نشت گاز سمى در كارخانهى يونيون كاربايد در بوپال هندوستان به مرگ ٢٥٠٠ نفر در همان روز و ابتلاى ٥٠٠٠٠ نفر به بيمارىهاى كشندهى ريوى منجر شد. نشست گاز يكى از فاجعهبارترين مصائب غير سياسى در تاريخ هندوستان مدرن بود، ولى تلاش مسئولين براى گرفتن خسارت به نفع قربانيان اين حادثه از طريق دادگاههاى آمريكا تقريبا به هيچ جايى نرسيد. درود بر جهان اشتراكى پسا استعمارى و استعمار نو!
اين رويدادها سبب از بين رفتن محبوبيت خانم گاندى در ميان مردم شد. در سال ١٩٧٧ يك غير ممكن اتفاق افتاد: حزب كنگره در انتخابات بازنده شد. هرچند سه سال بعد سرسختتر از گذشته به صحنه بازگشت. در آن هنگام