رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣ - ٢ - اقسام كتب رجالى

٢- اقسام كتب رجالى‌

مطلب دوم اين كه كتب علم رجال بر چند گونه است:

يكى كه همه راويان را ذكر كرده اند چه ثقات باشند و چه موثقين و چه حسان و چه ضعفاء و چه مجاهيل و چه مهملين.

البته در اول و آخر و يا تنها در اول و نيز در اثناى كتاب ها مقدارى از قواعد علم رجال را كم و بيش نوشته اند كه تنقيح الرجال مامقانى كه يكى ديگر از كتاب هاى بزرگ علم رجال است. و معجم رجال الحديث آقاى سيد ابوالقاسم خويى (استاد بزرگوار ما) از همين قبيل است.

قسم دوم كه مقدارى از روايان را ذكر كرده اند.

قسم سوم كه تنها قواعد علم رجال را در توثيق و جرح و تحسين بيان داشته اند، هرچند از ضمن مباحث جرح و يا توثيق جماعتى از راويان به دست مى آيد.

من احتمال مى دهم و يا گمان دارم كه اولين كتاب مفصلى از اين قسم، كتاب" بحوث فى علم الرجال" نگارنده باشد و كتب ديگر از اين قسم بعد از آن نوشته شده باشد. و الله العالم.

قسم چهارم كه تنها اسامى مشتركات را نوشته اند كه تمييز آن ها براى اعتبار يا عدم اعتبار اسانيد احاديث بسيار مهم است.

قسم پنجم كه فقط راويان ثقات، حسان و موثقين (راويان معتبر) را ذكر كرده اند.

قسم ششم راويان را به حسب طبقات شان نوشته اند و از اصحاب حضرت پيامبر بزرگوار اسلام (ص) شروع و به ياران و راويان امام حسن عسكرى بسنده كرده اند.

رجال شيخ طوسى از همين دسته است.