رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٢٨ - كلامى در روايت حسن

حديث قدسى بيان مى كنند كه در اذهان جمعى از مردم عوام به عنوان كلام خدا نقش بسته است كه واقعا براى وعاظ بى سواد شرم آور مى باشد.

كلامى در روايت حسن‌

تعاريفى كه از روايت حسن در كتب رجالى و كتب درايه شده متفاوت است؛ مثلا از كلام بحر العلوم به دست مى آيد كه راوى حسن، عادل هم است و فرق حسن و عادل تنها در مقام اثبات عدالت است.

از كلام اكثر رجاليين به دست مى آيد كه حديث حسن آنست كه راويان آن ممدوح باشند هرچند عادل نباشند.

ولى مدح را تعريف نكرده اند. اقوى اين است كه حد اقل مدحى كه باعث حجيت روايت او گردد صدق و راستى است و تا صدق او ثابت نشود روايت او فاقد اعتبار است.

به نظر نگارنده بيشتر از صدق و راستى در حجيت روايت معتبر نيست. و به عبارت واضح تر اولا: اعتبار عدالت (ملكه عدالت در ترك محرمات و فعل واجبات) در حجيت روايات دليلى ندارد و كلمه ثقه در كلام رجاليين (نجاشى، شيخ طوسى و كشى و سابقين بر آنان) به معناى عدالت استعمال نشده است. متضمن بودن كلمه ثقه بر معناى عدالت اصطلاح اجتهادى رجاليين متأخرين است كه دليل درستى بر صحت اين شهرت اقامه نشده و تحقيق اين موضوع در كتاب ديگر نگارنده (بحوث فى علم الرجال، طبع چهارم و پنجم آن) مذكور است.

بعضى از دانشمندان اهل سنت مانند ابن حجر[١] و صبحى صالح‌[٢] فرق ديگرى‌

[١] - تدريب الراوى، ج ١، ص ١٥٣.

[٢] - همان، ج ١، ص ١٥٩.