رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤١٤ - رد اشتباه جمعى از نويسندگان

كند. و چنانچه فكرش بدون تقصير و تعمد و لجبازى به جايى نرسد روز قيامت مستحق عقاب نيست و ممكن است در ميدان حساب و محشر طبق أحاديثى‌كه از طريق أهل سنت و شيعه رسيده مورد امتحان قرار بگيرد.

بنا براين اولين واجب عقلى نظر اندازى و تفكر است، اگر به وجود خداوند منجر شد بايد معرفت صحيح به خدا و صفات او پيدا كند و نيز به اوصاف پيامبر و احوال قيامت، و بدين ترتيب اول نظر و در فرض رسيدن به واقع، معرفت و شناخت صحيح خداوند و صفات ذاتى و صفات فعلى و صفات سلبى هر چند اجمالًا پيدا كند كه ايمان هم در ضمن نظر واصل به حق و معرفت پيدا مى‌شود.

دليل وجوب نظر وجوب دفع ضرر است‌كه عقلى مى‌باشد؛ زيرا اگر دنبال تحقيق و نظر نرفت روز قيامت مقصر و مستحق عقاب اخروى مى‌شود و حجت بر او تمام است. و بعضى ها به وجوب شكر منعم نيز بر وجوب نظر استدلال كرده اند چون هر عاقل مى‌داند وجود او و نعمت هاى او از خودش نيست و بايد از صاحب آن ها تشكر كند پس بايد به او معرفت پيدا كند تا مطابق حق او تشكر كند.

اين خلاصه بحث است‌كه تفصيل آن يك رساله مى‌خواهد، كه ما در كتب مبسوط علم كلام خود آن ها را توضيح داده ايم.

و اين نكته نيز فراموش نشود كه فرزندان نوبالغ اگر قدرت تفحص و نظر و تفكر را نداشته باشند و عقايد بر حق پدران و مادران خود را بپذيرند و به حلال و حرام و واجب عمل كنند روز قيامت بهشت مى‌روند.

ردّ اشتباه جمعى از نويسندگان‌

جماعتى كه با وجوب نظر مخالف هستند در چند مقام ايجاد شبهه كرده اند:

١- نظر به هيچ وجه موجب حصول علم و آگاهى نمى گردد.

٢- بدست آوردن علم و آگاهى براى ما مقدور نيست.