رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٨٩ - توضيحى در رفع اشتباهات بزرگ

قوت و اختيار و اراده و مشيت كه به قدرت او بر مى‌گردد.[١]

٥.- حيات او.

٦- حكمت او.

٧- صفات فعليه او (خالقيت و رازقيت و رحمت و غضب و ..).

٨- معاد.

٩- عبادات فقهى.

١٠- معاملات بالمعنى الأخص فقهى.

١١- معاملات بالمعنى الأعم.

١٢- ساير واجبات و محرمات.

١٣- اخلاق اسلامى.

چهار مورد اول همه اش بر أساس براهين عقلى قطعى ثابت شده است و أساساً اثبات آن ها به دلايل دينى غير ممكن است و مستلزم دور مستحيل است در اين مورد ايمان گرايى غير ممكن است، مورد پنجم (حيات حق تعالى) به دليل عقلى ثابت نشده زيرا حيات از ارتباط روح به بدن ثابت مى‌شود كه خداوند نه روح دارد و نه بدن. به نظر من عقل مفهوم درستى براى حيات واجب الوجود درك نمى‌تواند، از نفى حيات، موت براى حضرت حق ثابت نمى‌شود، موت و حيات براى پاره‌اى از موجودات مادى قابل تصور است نه براى مجردات كه نه متصف به حيات مى‌شود و نه متصف به ممات. و فلاسفه و متكلمين مذاهب اسلامى آن را بدون دليل تأويل برده اند، ولى جهل ما به معناى حيات او مشكلى به وجود نمى‌آورد؛ زيرا عقل حيات واجب الوجود مجرد را درك نمى‌تواند نه اين كه آن را انكار كند تا مخالف عقل باشد و ما اجمالا به آن ايمان‌

[١] - در اين كه اراده و مشيت از صفات ذاتى خداوند هستند يا از صفات فعلى، بين متكلمين مورد اختلاف است.