رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤٦ - ابطال فايده علم رجال

كدام از سابق خود آن‌ها را پذيرفتند و در كتب خود با اضافاتى كه نتيجه‌ى تجربه و تفكر خودشان بود، آن‌ها را ثبت نمودند؟

به‌نظر من علت عمده‌ى نفوذ، اين بود كه توثيقات و تحسينات قدما و پايه گزاران علم رجال خصوصا كشى و نجاشى و شيخ طوسى (عليهم الرحمة) در مورد راويان احاديث شيعه كه از امامان اهل البيت (عليهم السلام) خصوصا از امام محمد باقر تا امام حسن عسكرى (ع) نقل شده بود كم بود و دانشمندان رجالى را وادار كرد كه براى اعتبار اسانيد روايات اهل البيت (ع) كه احتمالا بيشتر از پنجاه هزار روايت باشد، راهى پيدا كنند.

و براى فهم بهتر اين علت به امور زير توجه نماييد:

اول: شماره راويان كه در كتب رجالى شيعه اماميه ذكر شده در آخر جزء ٢٤ معجم رجال الحديث استاد مرحوم و بزرگوار ما با مكرراتى كه دارد ١٥٧٠٦ تن است كه شايد با حذف مكررات چهارده هزار باشد.[١]

دوم: احاديث شيعه اماميه از زمان پيامبر بزرگوار اسلام (صلى الله عليه و آله و سلم) تا اوايل سال دو صد و شصت (٢٦٠) هجرى كه حسن عسكرى (ع) امام يازدهم شيعه از دنيا چشم پوشيد در حدود پنجاه هزار حديث با كم و زياد آن در كتب حديث ثبت است.

مثلا: آخرين عدد روايات در جزء سى‌ويكم جامع أحاديث الشيعه كه در سال ١٤٢١ ه‌ق و ١٣٧٩ ه- ش در قم طبع دوم شده ٤٨٣٤٢ مى‌باشد.

و شماره آخر روايات وسايل الشعيه الى تحصيل مسائل الشيعه در آخر جزء ٢٩ آن ٣٥٨٦٨ (طبع جديد دوم و آخر تا امروز ٢١/ ١٢/ ١٣٩٤ ش) مى‌باشد.

البته در اين دو كتاب احاديث اصول دين ذكر نشده است و آنچه را كه محدث نورى در كتاب مستدرك وسايل شيعه نوشته عدد روايات در جزء آخر

[١] - البته مجرد احتمال است و من مكررات را حتى تخمينى هم حساب نكرده‌ام.