رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٧١ - همه ى كشورها، كوچك يا بزرگ
٢- برتغال: اولين جمهورى پرتغالى عبارت از جريانى كاملا كاتوليكى بود كه تا سال ١٩٢٦ و وقوع يك كودتاى نظامى به طول انجاميد. آنتونيو سالازار، پرتغال را به دولتى فاشيستى تبديل كرد، و از سال ١٩٣٣ تا ١٩٦٨ بهعنوان رهبر و ديكتاتور ادارهى امور كشور را بهدست گرفت. او پرتغال را بهصورت كشورى كشاورزى، عقبمانده، فقير و حتى بهدليل جنگهايش براى حفظ مستعمرات آفريقايى خود، ورشكسته نگاه داشت. در سال ١٩٧٤ كودتاى نظامى ديگرى و اين بار با هدف سرنگونى ديكتاتورى و حركت پرتغال به سوى دموكراسى صورت گرفت. (اين رويداد به انقلاب گل ميخك مشهور شد. م)
٣- يونان: پس از سال ١٩٤٥، جنگ داخلى وحشتناكى بين سلطنت طلبان و كمونيستها در يونان درگرفت كه سلطنت طلبان با كمكهاى قابل توجه آمريكا پيروز شدند. پس از آن يونانىها به جر و بحث در بارهى حق و حقوق مقام سلطنت و ارتش پرداختند. در سال ١٩٦٧ گروهى مركب از سرهنگهاى يونانى قدرت را بهدست گرفتند. گروه سرهنگها در ادارهى كشور موفق نبودند، ولى در زندانى كردن و شكنجهى مردم كمال مهارت را داشتند. آنها در سال ١٩٧٤ سعى در تصرف قبرس كردند كه با شكست روبهرو شد و به سر نگونى دولت انجاميد. پس از آن جمهورى دموكراتيك روى كار آمد.
گذار به دموكراسى باعث خشنودى همگان نبود. در سال ١٩٨١ گروهى از افسران اسپانيا سعى در گرفتن مجلس اسپانيا و تشكيل يك دولت نظامى ديگر كردند كه در اثر مقاومتهاى خوان كارلوس شكست خوردند. هر سه اين كشور ها به دليل پايبندىشان به دموكراسى با پذيرفته شدن در اتحاديهى اروپا مورد تشويق قرار گرفتند.
همهى كشورها، كوچك يا بزرگ
بهرغم تمام گفتگوها دربارهى اروپايى واحد، كشورهاى مختلف اروپاى