رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٢٥ - فايده

تعاريف زيادى از علم درايه شده كه هركدام جنبه مثبت و جنبه نقصى دارد، و مانند ساير تعريفات در علوم مختلف مورد نقض و ابرام قرار گرفته. و آنچه در اين جا لازم به تذكر مى باشد اين است كه بحث سند حديث در علم درايه در حدود اجمال و نام گزارى و اصطلاحات لفظى است و گرنه بحث هاى مهم سند در علم رجال ذكر مى شود نه در علم درايه.

به هر حال علم درايه داراى فوايد مهمى نيست و علم رجال براى تشريح سند كافى به نظر مى رسد و درايه تنها اصطلاحات زياد دارد.

فايده‌

قرآن كلام الهى است كه توسط جبرئيل بر وجه اعجاز بر حضرت پيامبر نازل شده است.

حديث قدسى كه حكايت قول خداوند است نه بر وجه اعجاز، حاكى گاهى پيامبر است كه به او وحى مى شود، و گاهى امام است كه فرشته از جانب روح حضرت رسول (ص) مأمور مى شود آن را در گوش امام و يا قلب او (به نام إلهام) القاء كند.

به هر حال حديث قدسى آن است كه پيامبر آن را به خدا نسبت دهد و در قرآن نباشد، يعنى رسول خدا قايل آن قول نيست، بلكه حكايت كننده آن از خداوند مى باشد.

بنابر اين مى شود يك تعبير ديگر را در بيان فرق بين حديث قدسى و حديث نبوى به كار برد كه اولى لفظ و معنا از خداوند است و دومى لفظ از آن حضرت و معنا از خداوند است.

ولى اگر تفويض در احكام براى رسول اكرم ثابت شود- كما هو الحق- فرق بين اين دو حديث پيچيده مى شود، يعنى حديث رسول لفظ آن هميشه از خود اوست و معناى آن گاهى از خداوند است و گاهى از خود آن حضرت و