شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣٧ - ظهور آخرين شريعت الهى از فراز كوه فاران

اين عبارت، به صورت كنايه از ظهور سه پيامبر بزرگ الهى، يعنى حضرت موسى عليه السلام، حضرت عيسى عليه السلام و حضرت محمّد صلى الله عليه و آله سخن مى‌گويد. خداوند در سينا بر حضرت موسى عليه السلام تجلى كرد، در «ساعير» كه همان فلسطين است بر حضرت عيسى عليه السلام ظهور يافت و در كوه «فاران»[١] در مكّه بر پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله متجلّى شد. هيچ يك از پيامبران بنى اسرائيل، كوچك‌ترين ارتباطى با كوه فاران نداشته‌اند. فقط هاجر بود كه به اتفاق فرزندش اسماعيل در بيابان «بئر شبع» سرگردان شد و سپس در حوالى فاران اسكان گرفت و خداوند در همان هنگام بود كه هاجر را بشارت داد كه «من قوم بزرگى را از او به وجود خواهم آورد».[٢] تورات تصريح مى‌كند كه خدا با اسماعيل بود و او در بيابان فاران بزرگ شد[٣] و نسل اعرابى را كه پيامبر اسلام از آن است بنيان نهاد. در كتاب حَبَقوق نبى نيز اين بشارت آمده است. او مى‌گويد:

خدا از تيمان، و آن قدّوس، از فاران بر آمد و جلالش آسمان‌ها را فرا گرفت و سراسر زمين از حمدش پر شد.[٤]

تيمان و تيما در تورات بسيار آمده‌[٥] و هر دو به معناى صحراى جنوبى است و بر عربستان اطلاق مى‌شد كه در جنوب فلسطين است.[٦] جاى شگفتى است كه در برخى از ترجمه‌هاى جديد فارسى از كتاب حبقوق، به جاى فاران، كوه سينا گذاشته‌اند![٧] كه علاوه بر آن كه از نظر خود تورات نيز، فاران و سينا نمى‌توانند

[١]. فاران، نامى است كه در كتب مقدّس، بر سلسله جبال يا منطقه‌اى كوهستانى در جنوب ارض كنعان و درساحل درياى سرخ، اطلاق شده است و همان سرزمينى است كه ابراهيم عليه السلام، هاجر و اسماعيل را به دستور خداوند، در آن‌جا سُكنى داد( قاموس الكتاب المقدّس، بطرس عبدالملك: ص ٦٦٧ و ٩٩٣).

[٢]. پيدايش: باب ٢١، آيه ١٨.

[٣]. همان: باب ٢١، آيه ٢١.

[٤]. حبقوق: باب ٣، آيه ٣.

[٥]. ر. ك: پيدايش: باب ٢٥، آيه ١٥؛ ايّوب: باب ٦، آيه ١٩؛ ارميا: باب ٤٩، آيه ٧.

[٦]. راه سعادت: ص ٢٣٥.

[٧]. ر. ك: كتاب مقدس، ترجمه تفسيرى: ص ٨٦٩.