شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٢٤ - ديدگاه امامان در باره حدوث قرآن

مقام، قابل طرح است:

اهل بيت عليهم السلام در مقام نخست، از وارد شدن در اين بحث و داورى صريح پرهيز كرده‌اند. امام رضا عليه السلام در پاسخ پرسش رَيّان بن صَلت در باره قرآن، مى‌فرمايد: «كلام خداوند است. از آن تجاوز نكنيد و از غير آن، هدايت مجوييد».[١]

همچنين امام هادى عليه السلام در پاسخ يكى از شيعيان بغداد چنين نوشت: «خداوند، ما و تو را از دچار شدن به اين فتنه نگه دارد كه به نظر ما بحث و جدال در باره [حدوث و قدم‌] قرآن، بدعتى است كه سؤال كننده و پاسخ‌دهنده، در آن شريك اند؛ زيرا پرسش‌كننده در پى چيزى است كه سزاوار او نيست و پاسخ‌دهنده نيز براى موضوعى بى‌جهت، خود را به زحمت و مشقّت مى‌افكند كه در توان او نيست.

خالق، جز خدا نيست و بجز او همه مخلوق اند. قرآن نيز كلام خداست. از پيش خود، اسمى براى آن قرار مده كه از گم‌راهان خواهى شد».[٢]

در رواياتى ديگر، از اظهار نظر در اين موضوع پرهيز شده يا با ذكر لوازم موضوع، امامان اهل بيت، به طور غير مستقيم، از ديدگاه خود پرده برداشته‌اند. براى نمونه، امام كاظم عليه السلام مى‌فرمايند: «من آنچه را ديگران در اين باره مى‌گويند، نمى‌گويم؛ فقط مى‌گويم: قرآن، كلام خداست».[٣] در روايات ديگرى، امام صادق عليه السلام در پاسخ پرسشى در باره عقيده‌اش نسبت به قرآن، بدون اشاره‌اى به حدوث يا قدم قرآن و صرفاً به صورت غير مستقيم، به نزول آن اشاره مى‌كند[٤] كه نشان‌دهنده حدوث آن است؛ زيرا نزول، تدريجى است و امر تدريجى نمى‌تواند قديم باشد.

مضمون اين قبيل احاديث، در كلمات ائمه بعدى نيز مشاهده مى‌شود.[٥]

[١]. التوحيد: ص ٢٢٣- ٢٢٤.

[٢]. ر. ك: ص ٢٠٩ ح ٤٣٨.

[٣]. التوحيد: ص ٢٢٤.

[٤]. التوحيد: ص ٢٢٤.

[٥]. براى نمونه، ر. ك: تفسير العياشى: ج ١ ص ٦.