شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٠٧ - نظريه

در قرآن نيز نمى‌تواند تبيين‌گر اين شمار از آيات و روايات دال بر نسخ در قرآن باشد.

٤. اشكال اصلى در اين مبحث، ناشى از خلط معناى لغوى واژه نسخ يا معناى اصطلاحى آن است. همان گونه كه قبلًا بيان شد معناى لغوى نسخ، هر گونه تغيير، تبديل، تخصيص و تقييد را شامل مى‌شود، در حالى كه معناى اصطلاحى واژه نسخ- بويژه در مباحث اصول فقه- تنها به تنافى غير قابل جمع ميان دو حكم و اعتبار شرعى نظر دارد.

اصطلاح «نسخ» مربوط به دوره ميانى و متأخر است. از اين رو نمى‌توان واژه نسخ در آيات، روايات پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام را بر اين اصطلاح متأخر از زمان نزول آيات و صدور روايات حمل نمود. حتى در اصطلاح عالمان كهن- از مفسران و فقيهان- نيز، معناى لغوى واژه نسخ اراده شده است نه معناى اصطلاحى آن.

٥. گستردگى معناى لغوى واژه نسخ و اشاره فراوان آيات و روايات به وجود نسخ در قرآن، روشن مى‌سازد كه كاربرد قرآنى واژه نسخ، مطابق با معناى لغوى بوده و هرگونه تغيير در حكم- از جمله تخصيص و تقييد- را شامل مى‌شود.

اين معنا از نسخ، مصداق‌هاى متعددى در قرآن دارد و برخى از آنها در روايات اهل بيت عليهم السلام بيان شده است كه گزارش آن در قسمت‌هاى پيشين گذشت. روايات بيان‌كننده مصاديق نسخ قرآنى و همچنين آيات و روايات دال بر نسخ در قرآن، قابل پذيرش است و نياز به توجيه و تأويل ندارد.