یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٠ - اخلاق اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ١٨٠

حضرت امیر میفرماید:

ولکن هیهات ان یغلبنی هوای و یقودنی جشعی الی تخیر الاطعمة و لعلّ بالحجاز او الیمامة من لا طمع له فی القرص و لا عهد له بالشبع ... و حسبک داء ... أ اقنع من نفسی بأن یقال امیرالمؤمنین و لا اشارکهم فی مکاره الدهر.

اخلاق اسلامی

١. رسول اکرم فرمود: بعثت لاتمم مکارم الاخلاق (و یا: علیکم بمکارم الاخلاق فان ربی بعثنی بها- وسائل ج ٢، ص ٢٢٤).

٢. همان طوری که مردم از لحاظ شکل و قیافه مختلف هستند، از لحاظ صفات و اشکال روحی نیز متفاوتند.

٣. تفاوت حالات روحی و ملکات اخلاقی افراد ممکن است معلول تربیت و محیط باشد و ممکن است ناشی از اختلاف آنها در طبیعت یعنی موروثی باشد.

٤. تفاوت قیافه و تفاوت اخلاق، هیچ کدام علت و معلول یکدیگر نیستند ولی در مورد اخلاق طبیعی ممکن است هردو معلول علت ثالث باشند. به همین دلیل گاهی از قیافه میتوان به اخلاق پی برد. بعید هم نیست که اخلاق در قیافه اثر بگذارد. به هر حال علم قیافه، کشف روابط ظاهر و باطن است ولی علم قیافه عرب وسیله شناختن ارتباطات نسلی بود.

٥. تفاوتی که بین اشکال جسمی و اشکال روحی هست در دو جهت است: یکی اینکه اشکال جسمی برخلاف اشکال روحی اثر زیادی در سعادت بشر ندارد، دیگر اینکه در اشکال جسمی اختیار و انتخاب دخالت ندارد (اگر میداشت، جمال پرستان ظاهری یک لحظه هم توقف نمیکردند) برخلاف اشکال روحی؛ یعنی اشکال جسمی صد درصد تابع وراثت است و اشکال روحی بیشتر مولود