یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٧ - اسلام و انقلاب

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٤٧

و وصینا الانسان بوالدیه احساناً ... و اصلح لی فی ذریتی انی تبت الیک و انی من المسلمین.

به اضافه اینکه این آیه توبه را اصلاح نسل آتیه نیز میشمارد.

شاید تعبیر «اصلاح» به این عنایت است که تنها ندامت و پشیمانی و عزم کافی نیست، باید خرابیهای گذشته و شکستهای گذشته را جبران کرد؛ خرابیها ترمیم و شکستها جبران و کمبودها تتمیم گردد، و شاید از آن جهت است که توبه قیام و انقلاب است ولی قیام اصلاحی.

از نکات باب توبه این است که گناه اجتماعی از قبیل ریختن آبروی فرد در اجتماع، اصلاحش به این است که حفظ حیثیت و اعاده حیثیت در اجتماع بشود و الّا پشیمانی بین العبد و بین اللَّه یا اعتذار مخفیانه جبران کننده اثر آن گناه نیست؛ یعنی نوع توبه متناسب است با نوع گناه، باید جبران کننده و محو کننده اثر خاص گناه باشد [١].

اسلام و انقلاب

توبه تغییر مسیر است. بعضی موجودات زنده دیگر نیز تغییر مسیر دارند، ولی آنها در برابر عوامل خارجی به حکم قانون انطباق با محیط تغییر مسیر میدهند، بعلاوه قیام مقامی بالا علیه مقامی پایین نیست. توبه قیامی درونی، آنهم از طرف مقامات عالی روح علیه مقامات دانی روح است. توبه نوعی قیام مظلوم علیه ظالم است در مورد ظلم به نفس.