یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٧٢ - یادداشت عرفان و تصوف - مسائل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٣٧١

د. ابراهیم ادهم، صاحب داستان معروف که شاهزادهای بود و کناره گرفت از بلخ و سالها در غاری در نیشابور عزلت اختیار کرده بود در طلب حقیقت. استاد شقیق بلخی بوده است. در سال ١٦١ یا ١٦٢ یا ١٦٦ درگذشته است. داستان ابراهیم ادهم و مقایسهاش با بودا در تاریخ تصوف در اسلام حدود صفحات ١٥٧- ١٦٢ آمده است.

ه. شقیق بلخی شاگرد ابراهیم ادهم و استاد حاتم اصم. بنا به نقل منتهی الآمال و ریحانة الادب از کتابهای کشف الغمّة و غیره، با امام کاظم در راه مکه ملاقاتی داشته و کرامتی از امام نقل کرده است. در سال ١٥٣ یا ١٧٤ یا ١٨٤ (به نقل ریحانة الادب) درگذشته است.

اسم صوفی

و. ابوهاشم صوفی کوفی. تاریخ وفاتش مجهول است. او اول کسی است که به این عنوان خوانده شده است. هم او اول کسی است که برای این طبقه در رمله بیت المقدس صومعه (خانقاه) ساخت.

بعضی گفتهاند اول کسی که این کار را کرد یکی از پیروان حسن بصری به نام عبد الواحد بن زید بود که دیری برای آنها ساخت (تاریخ تصوف ص ٤٤ نقل از کتاب صوفیه و فقرا ابن تیمیه). قشیری در رساله قشیریه گفته است: و اشتهر هذا الاسم لهؤلاء الاکابر قبل المأتین من الهجرة. (رساله قشیریه ص ٧)

ابوهاشم استاد سفیان ثوری بوده است (ریحانة الادب). سفیان گفت: اگر ابوهاشم صوفی نبود من دقایق ریا را نمیشناختم. (تاریخ تصوف ص ٤٠- ٤١)

ز. معروف کرخی متوفی در سال ٢٠٠ هجری. بیشتر سلسلهها به او میرسد و از او به حضرت رضا علیه السلام. ولی از نظر کتب رجال شیعه، ارتباط معروف با حضرت رضا مجهول است. سید بحرالعلوم گفته است: و معروف الکرخی غیر معروف عندنا. شیخ محمد لاهیجی سلسله اجازات و اسناد طریقت خود را در ص ٦٩٨ شرح گلشن راز نقل کرده است، به معروف کرخی [و از او] به حضرت رضا میرسد.

معمولًا ذهبیها اینچنیناند. «معروف» استاد سری سقطی عارف