یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٦ - فطرت چیست؟

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٩٦

ابراهیم) یا: الحمد للَّه فاطر السموات و الارض (که به همین مناسبت نام سوره قبل از یس سوره فاطر شده است).

در قرآن در مورد آفرینش کلماتی از قبیل: خلق، ابداع، ابداء، انشاء، فطر و امثال اینها آمده است که در هرکدام عنایت خاصی هست و شایسته مطالعه و دقت است. درباره ماده فطر ... [١]

کلمه فطرت بر وزن فِعله است که در زبان عربی مفید نوع است مثل جِلسه، مِشیه، و چون مفید نوع است مبین خصوصیت نوعی هر آفریده است و به عبارت دیگر مبین اقتضای خاص آفرینش هر موجود است. از این رو گفته میشود فطرت انسانی، فطرت حیوانی، فطرت نباتی [٢]. به عبارت دیگر در این تعبیر توجه به میل و کشش سرشتی و نهادی است که احیاناً در موجود خاص ممکن است وجود داشته باشد مثل وفا در سگ و بیوفایی در گربه، حرص به پول در موش و غیرت در خروس و بیغیرتی در خوک. ابن اثیر در النهایة به نقل از (ه) (کل مولود یولد علی الفطرة) میگوید:

الفَطر الابتداء و الاختراع و الفطرة: الحالة منه کالجِلسة و الرّکبة. و المعنی انه یولد علی نوع من الجبلّة و الطبع المتهیئ لقبول الدین فلو ترک علیها لاستمرّ علی لزومها و لم یفارقها الی غیرها و انما یعدل عنه من یعدل لآفة من آفات البشر و التقلید ...

و قد تکرر ذکر الفطرة فی الحدیث و منه حدیث حذیفة: «علی غیر فطرة محمد» اراد دین الاسلام الذی هو منسوب الیه. و منه الحدیث: «عشر من الفطرة» ای من السنّة یعنی سنن الانبیاء علیهم السلام ... و فی حدیث علی: «و جبّار القلوب علی فِطَراتها» ای علی خِلَقها، جمع فِطَر، و فِطَر جمع فطرة، او هی

یادداشتها ج١١ ٩٦ فطرت چیست؟ ..... ص : ٩٥