یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥٥ - یادداشت عرفان و تصوف - مسائل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٣٥٤

ایضاً کتاب ماتریالیسم دیالکتیک و مطالب فلسفی یونان و مطلق گفتههای امثال مارکس و انگلس و لنین و غیرهم.

ب. عرفان و تصوف مطلقاً عکس العمل یک روح نابسامان است. نظریه اول یک نظریه جامعه شناسانه بود و این نظریه روان شناسانه است. طبق این نظریه یک روح آشفته و نابسامان، هرچند از نظر اجتماعی برخوردار، به تخیلات صوفیانه رو میآورد.

رجوع شود به کتاب دیباچهای بر رهبری، صفحات ٣٦٤- ٣٦٧.

ج. نظریه کسانی که تصوف اسلامی را عکس العمل روح آریایی در برابر اسلام و عرب میدانند و پاسخ آن، و همچنین تشیع را- تاریخ تصوف در اسلام دکتر غنی، ص ٣ و ص ٦٢.

د. نظریه کسانی که تصوف را زاییده افکار هندی میدانند و پاسخ آن- تاریخ تصوف در اسلام ص ٤ و ص ١٥٥.

ه. نظریه کسانی که تصوف را زاییده مسیحیت و رهبانیت مسیحی (تصوف عملی) و لاهوت مسیحی- که خود تا اندازهای تحت تأثیر الهیات یهودی و افکار فیلون بود (تصوف نظری)- میدانند- تاریخ تصوف در اسلام دکتر غنی، ص ٤ و ص ٦٥ ... (ر. ک:

نمره ٤٠)

و. نظریه کسانی که تصوف را زاده بودیسم میدانند- تاریخ تصوف در اسلام ص ٤ و ص ٦٣ و ١٥٥. (ر. ک: ورقههای بودیسم)

ز. نظریه کسانی که آن را مستقل میشمارند- تاریخ تصوف در اسلام ص ٤ و ص ١١- ١٣ و ٦٣، ایضاً ص ١٧١ نظریه نیکلسون به نقل تاریخ تصوف در اسلام ص ١١ و مطابق آنچه به قلم خود نیکلسون در میراث اسلام ص ٨٢ و ٨٣ [آمده است] و ایضاً ارزش میراث صوفیه صفحه ...

ح. نظریه کسانی که هرچند منشأ تصوف را اسلام میدانند ولی اندیشههای مترقی عارفانه را ناشی از چیز دیگر میدانند، نظریه کسانی که پدر اصلی افکار عالی عارفانه را فلسفه نو افلاطونی میدانند- تاریخ تصوف در اسلام صفحات ٦٣ و ٧٦- ١٥٠ و بحثی در