یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٥ - اخلاق مسیحی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٢٩٤

به مذهب کردند؛ به قول آن مرد استعمار زده: وقتی آنها به سرزمین ما آمدند ما نان داشتیم و آنها انجیل، بعد کار بر عکس شد، و دیگری گفت: انجیل به ما دادند و زمینها را از ما گرفتند.

به چه دلیل اخلاق جاودانه نداریم؟

الف. هستی مساوی با شدن است، اصل حرکت اصل عام است، پس اخلاق هم چنین است.

جواب: فرضاً همه چیز چنین باشد، دلیل نمیشود که اخلاق جاودانه نداریم. اخلاق عبارت است از یک سلسله بایدها و ارزشها.

تغییر اشیاء عینی دلیل تغییر ارزشها که امور اعتباری هستند نمیشود.

ب. اخلاق یک سلسله بایدها و حکمها بر اساس مصلحتهاست، به عبارت دیگر یک سلسله عکس العملهای اختیاری در شرایط مختلف است، شرایط مختلف عکس العملهای مختلف ایجاب میکند.

جواب این است: عکس العملهای جبری تابع عملهاست ولی عکس العملهای اختیاری بر اساس یک سلسله اغراض و مصلحتهاست. چه دلیلی داریم که مصالح کلی انسانی و اغراض و هدفهای اصلی او که عکس العمل هایش برای صیانت آنهاست تغییر میکند؟

تفاوت عکس العمل قهری مثل رجع الصوت کوه و عکس العمل اختیاری این است که اوّلی صرف انعکاس است و دومی انتخاب بر اساس یک هدف مثلًا حفظ حیات شخصی یا حفظ شرافت ذاتی است.

بعلاوه انسان نه مانند یک انسانِ افتاده در آب در مقابل امواج است که صرفاً عکس العملش رفع موج موجود برای حفظ حیات است، بلکه مانند یک کشتی روانه به سوی مقصد است که نه تنها با امواج مقابله میکند، سینه آب را میشکافد و به سوی مقصد معین و