بلکه عشق را فی حد ذاته مطلوب میداند و اگر هم آن را مقدمه میشمارد، مقدمه امری عالیتر از معشوق ظاهری و جسمانی میشمارد. ولی غربی عشق و وصال را ملازم یکدیگر میشمارد.

برای یک نفر غربی عشقی که در آن وصال نیست عین بدبختی است.

احترام عشق در مغرب جنبه حیوانی و حداکثر جنبه اجتماعی دارد، یعنی عشق انسان مقدمه عمل حیوانی و یا زندگی بهتر اجتماعی است ولی در شرق جنبه انسانی و مافوق حیوانی و اجتماعی دارد.

آیا وصال و ازدواج مدفن عشق است؟

٣. آیا وصال و ازدواج مدفن عشق است؟ در اینجا چند نظر میتوان داد:

سه فرضیه در این باب:

الف. وصال مطلقاً، اعم از ازدواج و غیره مدفن عشق است.

فرضیه تلازم عشق و فراق

عشق در صورتی قابل دوام است که هیچ گونه وصالی در کار نباشد.

عشق مشروط به فراق است.

فرضیه تلازم عشق و بیگانگی

نظر دوم اینکه مطلق وصال مدفن عشق نیست، وصال رسمی و محدود کننده یعنی ازدواج مدفن عشق است.

فرضیه عدم منافات عشق و وصال

نظر سوم اینکه وصال مطلقاً [با عشق] منافاتی ندارد.

در این که در ازدواج نوعی یگانگی و وحدت و صفا پیدا میشود بحثی نیست، حتی امثال راسل هم آن را قبول دارند.

دو نوع عشق:

عشقی که شور جنسی است و عشقی که صمیمیت دو روح است

هرچند عشق به معنی شور در ازدواج قابل دوام نیست، اما عشق به معنی صمیمیت و یگانگی و فداکاری عجیب به معنی این که فراق و مردن هر یک دیگری را تا نزدیک به مرگ میکشاند، قطعاً در ازدواجهای شرعی و اسلامی هست.

ازدواج مدفن شور جنسی است و مبدأ صمیمیت دو روح

ازدواج مدفن هوسهای آنی و زودگذر و مدفن شور جنسی است ولی مولد و زادگاه صمیمیتهای عمیق است.

در اسلام کوشش شده است که محیطهای خانوادگی محیط این گونه عشق باشد. (آیا صمیمیت دو روح مخصوص یک مرد و یک زن است یا نه؟)

اخلاق نو جنسی کشنده هر دو نوع عشق است، فقط موجد کینه و انتقام و جنگ اعصاب است

اما اگر بنای ازدواج نباشد، معاشرتهای موقت و آزاد باشد، اگر اجتماع آزادی مطلق بدهد، نه عشق به معنی شور مخصوص که مولود فراق است پیدا میشود و نه عشق به معنی اتحاد