یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٩ - اصول و مبانی اخلاق اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٢٨٨

خارج از حوزه آن خودی است- خواه خود فردی یا ملی و غیره- [مبتنی] نیست، هیچ گونه مرز و حدی میان خود و غیر وجود ندارد، خیرخواهی مطلق است حتی نسبت به دشمنان [١].

قداست حدود و حقوق

٦. یکی دیگر از اصول و مبانی اخلاق اسلامی این است که در آن، هم به حدود توجه شده و هم به حقوق، بشر را هم به حقوق خود آشنا میکند و هم به حدود خود، هم حقوق را مقدس میشمارد و هم حدود را.

دو اثر مختلف در قداست حدود و قداست حقوق

آشنایی به حقوق موجب تحریک ساکن و شور و هیجان و توجه دادن به شخصیت (نه منفعت) و حیثیت است، و آشنا شدن به حدود موجب تسکین متحرک و بیدار شدن وجدان اخلاقی و انصاف و به کار انداختن نفس لوّامه است، و جمع این دو قوه مثبت و منفی است که انسان کامل به وجود میآورد (تشبیه به قوه شهویه و غضبیه). از نظر اسلام، انسان همچنان که اصل احترام به حدود خود و حقوق دیگران را باید مقدس بشمارد، باید اصل دفاع از حقوق را مقدس بشمارد [٢]؛ دفاع از شرف و عزت و آبرو، دفاع از ناموس، دفاع از عقیده، دفاع از ثروت، همه را مقدس بشمارد. فرق است میان طلب مال و دفاع از مال.

اصول دفاع از حقوق: اول احساس اینکه گرفتنی است، دوم جدّ و مطالبه نه گدایی، سوم نیرومندی

انسان باید بداند حق گرفتنی است نه دادنی.

انسان باید بداند این گرفتن باید به صورت جدّ و مطالبه و نیرومندی باشد، نه از قبیل مطالبه سائل و متضرع: لا یدرک الحق الّا بالجدّ.

انسان باید بداند که همواره مورد تعرض و تجاوز هست، پس باید نیرومند باشد تا از خود دفاع کند: لا یمنع الضیم الذلیل، اغزوهم قبل ان تغزوکم فو اللَّه ما غزی قوم قطّ فی عقر دارهم الّا ذلّوا.

فرق خطیب و واعظ، فرق گویندگان و نویسندگان اروپایی و گویندگان و نویسندگان ما.