یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١ - تئوری فطرت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٥١

تئوری فطرت

١. این تئوری مبتنی بر وجود یک بعدی علاوه بر ابعاد جسمانی و نباتی و حیوانی انسان است. اولًا مبتنی است بر اینکه خود گیاه بودن از نظر جوهری و ذاتی وجود بُعدی علاوه بر ابعاد جسمانی است. مقصود از «بعد» همان است که حکما آن را «صورت» مینامند.

یعنی نامی بودن در مرتبه متأخر از جسمانی بودن و به منزله خاصیت جسمانی بودن نیست، بلکه به منزله واقعیتی جدید یافتن جسم است که به وجود او بعد تازهای میدهد و منشأ یک سلسله آثار و خواص علاوه و جداگانه است. همچنین حیوانیت نسبت به نباتیت و جسمانیت، و همچنین انسانیت نسبت به همه آنها. فطرت انسانی یعنی بعد وجودی علاوه بر ابعاد پیشین. این بعدِ علاوه منشأ یک سلسله آثار است که برخی ادراکی است و از آن نظر «عقل» نامیده میشود و برخی احساسی است و از آن نظر «قلب» نامیده میشود.

اما آیا معنی عقل فطری و قلب و احساس فطری این است که انسان از ابتدای انسانیتش دارای یک سلسله ادراکات بالفعل و گرایشهای احساسی بالفعل است، یا به معنی این است که آن بعد،