یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥١ - عشق و جمال در نظر اروپایی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٤٥٠

کلمات افلاطون و غیره درباره عشق.

١٦. همچنان که در مقاله هفتم اخلاق جنسی (شماره ١٢ از سال ٧ مکتب اسلام) گفتیم، عشقی که ماوراء علاقه جنسی است از نظر ما دو نوع است (هرچند دیگران متوجه این نکته نشدهاند): یکی حالت پرشور و پرسوز و گدازی که در زمینههای هجران به وجود میآید و از نوع هیجان و ناآرامی و کشش و جذب و انجذاب است و عشق رمانتیک نامیده میشود، و چون از نوع هیجان است بالاخره سر از نقطهای هنری یا الهی یا فنی در میآورد و منشأ نبوغ و ابتکار میگردد. نوع دوم آن صفا و صمیمیتی است که در میان زوجین در اثر معاشرت دائم و شرکت در خوشیها و ناخوشیها پیدا میشود و حتی در دوران پیری نیز که شهوت خاموش است وجود دارد و به زندگی زوجین صفا و لطف میدهد. این همان است که مولوی در اشعار معروف خود که در صفحه ٤٤٧ نقل کردیم اشاره میکند و همان است که خداوند آن را به عنوان مودّت و رحمت یاد کرده است.

عشق و جمال در نظر اروپایی

در جزوه «خداپرستی و افکار روز» مینویسد:

اروپایی به عشق و جمالطور دیگر نظر میکند، چیز دیگر میخواهد. هنر و موسیقی و نقاشی برای او کمتر تخدیر اعصاب و تحریک شهوات است تا تهییج احساسات عالیه انسانی و ابتکار انواع مضامین و مظاهر جدید. هنر در آنجا یک نوع مکتبی برای نشان دادن و شناختن اسرار و استعدادهای بشری از یک طرف و تربیت او برای مراحل تکاملی توأم با عمل و حرکت از طرف دیگر میباشد، به هیچ وجه جنبه تخدیر اعصاب و افکار و توقف در فعالیت و امید و تخریب