یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٢ - عرفان و تصوف - مخالفت با عادات و رسوم

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٣٨١

١٢. عطف به نمره ٢: انسان در عرفان. در اینجا دو مسئله است:

یکی مربوط است به عرفان عملی تحت عنوان «معرفت شهودی نفس» و یکی در عرفان نظری راجع به انسان. مقایسه میان انسان بوعلی و انسان محیی الدین و اشعار شبستری، انسان کامل فلسفه و انسان کامل عرفان.

١٣. تفاوتهای بینشهای فلسفی و بینشهای عرفانی: وحدت وجود، علیت یا تجلی، تعدد و کثرت علیت و وحدت تجلی، مراتب عوالم و عقول، راز عالم عقل است یا عشق، لسان عشق.

١٤. مسئله دلیل خواستن یا چشم باز کردن و تفاوت راه عقل و علم.

١٥. عطف به نمره ١٣: سریان عشق در جمیع موجودات، غزل مولوی و شعر جامی در جهان بینی عرفانی، عشق و شعور، ... میو شباب و بازگشت و تسبیح، کمال تجلی، حافظ و مسئله کمال تجلی، حرکت دوری یا قوس نزول و صعود، وطن و معاد، انسان و احساس غربت و تمثیل به بچه دو ساله.

١٦. ایهام در عرفان و ریشهاش.

١٧. جنون عرفانی یا پابند نبودن به آداب و رسوم.

عرفان و تصوف - مخالفت با عادات و رسوم

یکی از اصول سلوک، ترک عادات و رسوم است و تحمل ملامت مردم که به آن عادات انس گرفتهاند.

در کتاب تحفة الملوک نسخه خطی، ص ٣٦ این حدیث را نقل میکند که: ان ارکان الکفر اربعة: الرغبة و الرهبة و السخط و الغضب و میگوید: تفسیر رهبت به رهبت از ناس شده در مخالفت عادات و نوامیس ایشان.

اهل عرفان یکی از انواع جهاد و مهاجرت را هجرت از عادات و