یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣٠ - نقش تاریخی زن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٥٢٩

مختلف است، رجوع شود به ورقههای عشق و زندگی که بحث جالبی شده است. اینک خلاصه و تهذیب:

نقش زن در تاریخ دو گونه است: مستقیم و غیرمستقیم. نقش غیرمستقیمش این است که سازنده مرد بوده است و مردْ سازنده تاریخ؛ سازندگیاش برای مرد اعم است از تأثیرش در محیط خانواده به صورت مادر یا همسر و یا در خارج به صورت معشوقه و یا بهطور کلی که مردان برای جلب زنان قهرمانیها کردهاند [١] و [٢].

اما تأثیر مستقیم. در اینجا جوامع و مکتبها سه گونه است. در برخی جوامع و بر اساس برخی مکتبها نقش مستقیم زن منفی است.

در این جوامع زن جز در خانه کاری ندارد و استعدادهای انسانیاش یعنی آگاهی و بیداری، اراده و اختیار، هنر و خلاقیت، عبادت و سلوک الی اللَّه، هیچ کدام رشد ندارد و فقط وسیله ارضاء مرد است، عروسک است، «شیء» است. اما چون در این جوامع زن محدود است به درون خانواده و تنها وسیله کامیابی هر مرد همسر اوست «گرانبها» است. پس در این جوامع زن یک «شیء گرانبها» است مانند هر شیء نفیس دیگر (برلیان، جواهر، فرشهای قیمتی) اما نقش سازنده در تاریخ ندارد. این گونه تواریخ صرفاً «مذکر» است. در این گونه جوامع زن هرچه بیخبرتر بهتر و گرانبهاتر، هرچه بیارادهتر

---

[١]. ر. ک: ورقههای زن در اسلام. در ورقههای تفاوت زن و مردصفحه ٥٠٣ از اشلی مونتاگو نقل کردهایم که «مطالعه سرگذشت مردان و نوابغی که نامشان بر عرصه روزگار باقی مانده، ما را بدین واقعیت مسلّم میرساند که «زنی» پایه و شالوده اصلی شاهکارهای آنان بوده است ...»

ایضاً رجوع شود به ورقههای عشق و زندگی ص ٤٣٦.

[٢]. برای این جهت رجوع شود به ورقههای عشق و زندگی صفحات ٤٣٦ ... و ورقههای تأثیر زن در مفتون کردن مرد، ستاد قدرت زن، زن- رابطه حسن و عشق و تجلی و ظهور، زن- علاقه به جلب دل مرد، قدرت و تأثیر عظیم زن در مرد (اشعار نظامی)، محبت مرد به زن و ریشه آن از نظر عرفانی، تأثیر زن در مرد یا نوع قدرت زن، تفاوت زن و مردص ٤٨٨ و ٥١٣، سخن خوب ناپلئون درباره خودش و ژوزفین، زن- عشق و امتناع ظریفانه، ایضاً ورقههای زن در اسلام، اشعار هارون الرشید.