یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٣ - فطرت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٦٣

١٣. عنصر سوم در قرآن- ذره بیانتها ص ٤٨

١٤. اراده، حاکم بر انرژی (تجرد روح)- ذره بیانتها ص ٥٠

١٥. هیپنوتیزم- ذره بیانتها ص ٥٠

فطرت - عدالت

رجوع شود به ورقههای عدالت، حکومت.

فطرت

یکی از مسائل فطرت این است که آیا فرهنگ انسان ساخته فطرت انسان است یا ساخته تاریخ؟ یعنی عامل اصلی، فطرت است و فطرت در طول تاریخ این فرهنگ را به وجود آورده، بهطور کلی عامل اصلی فطرت است (و لهذا در موجودات دیگر و حیوانات دیگر نه این فرهنگ است و نه تکامل آن) [١] و یا عوامل تاریخی و خارجی؟

به عبارت دیگر آیا عامل اصلی درونی است یا بیرونی؟

بعلاوه آیا انسان به حسب طبع دارای فرهنگ یگانه است و آن فرهنگ انسانی است (فرهنگ فطری) و یا فرهنگ انسان در ذات خود چندگانه و چند ماهیتی است و تابع عوامل تاریخی است (آنچنان که در مقالههای «بازگشت به خویش» آمده است)؟ دیگر آنکه آیا اسلام بر اساس فرهنگ یگانه است و خود عامل آن است یا نظریه اسلام، نظریه به رسمیت شناختن و حداقل مساوات و برابری فرهنگهای مختلف الماهیه است (چنان که در آن مقالات آمده است)؟

رجوع شود به ورقههای تکامل، خصوصاً ورقههای یادداشت مفهوم تکامل در تاریخ، جلسه دوم شیراز، شماره ٢٤.