یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٠ - کلیات عرفان

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٣٧٩

نوشتههای کتاب تاریخ تصوف در اسلام.

٣. مباحث مربوط به شریعت و طریقت و حقیقت از قبیل:

الف. ولی و مرشد.

ب. بیعت.

ج. آیه «ذکر حق بزرگتر است».

و برخی مسائل دیگر که در ورقههای یادداشت عرفان و تصوف یادآوری کردهایم.

٤. اصالت عرفان اسلامی و بحث با امثال دکتر غنی و اینکه آیا عرفان اسلامی مثل درختی است که از مایههای دیگر تغذی کرده و یا مثل درختی است که پیوند خورده است و میوه دیگری داده است و یا اساساً التقاطی است، بعد از اینکه دو مطلب مسلّم است:

الف. ریشهای و مایهای در اسلام دارد، حتی بنا بر نظریه التقاطی.

ب. قطعاً تأثیراتی از خارج داشته است، حتی بنا بر نظریه اصالت کامل.

١. رشد و تکامل عرفان. ابتدا یک سلسله پند و اندرزها و نقل آیات و احادیث، بعدها در قرن سوم کتبی درباره سلوک نوشته شده است. حسن بصری، شقیق بلخی، مالک بن دینار، سفیان ثوری، ابراهیم ادهم، بایزید بسطامی، ذوالنون مصری، رابعه عدویه. (ص ٢)

٢. بحثی درباره کتاب مصباح الشریعه در قرن دوم و درباره فضیل بن عیاض.

٣. بحثی درباره زهاد ثمانیه (ریحانة الادب) و بحثی درباره اصحاب صفّه.

٤. ادبیات اسلامی، چه عربی و چه فارسی، تحت تأثیر شدید عرفان است. شعرای عرب مثل ابن فارض و محیی الدین شعر عرفانی دارند و شاید اکثر غیر عرفانی هستند و صرفاً موعظه است مثل بوصیری، ابوالفتح بستی، ابوالحسن تهامی؛ و شعرای فارسی قبل از