یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١٥ - اخلاق مارکسیستی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ٣١٤

و به ضرورت تاریخی از طرف دیگر، آگاهی به آینده ضروری که قهراً تعلق دارد به طبقه محکوم تاریخ. و اخلاق پیش برنده به حکم اینکه هر حرکتی از تضاد به وجود میآید و نه چیز دیگر، و به حکم اینکه تاریخ سراسر جنگ طبقاتی بوده و هست، و به حکم اینکه هر حرکت تدریجی آنگاه منجر به تکامل میشود که خصلت جهشدار و انقلابی پیدا کند، پس اخلاق پیش برنده یعنی اخلاق مبارزه جویانه انقلابی که ناشی از آگاهی به ضرورت تاریخ است و مخصوص طبقه محکوم میباشد و جز این هرچه هست محکوم و ارتجاعی و ضد انسانی است. پس اخلاق درست یعنی مبارزه نو با کهنه (به مفهومی که قبلًا در ص ٣٠٩ گفتیم)، اخلاق درست یعنی موضع گیری آنتی تزی، اخلاق درست یعنی ضد محافظه کاری و اخلاق نادرست یعنی اخلاق محافظه کارانه. به عبارت دیگر اخلاق درست یعنی اخلاق پیش برنده. آن اخلاقی پیش برنده است که عین آگاهی به ضرورت تاریخ باشد و این آگاهی اختصاص دارد به وجدان طبقه محکوم.

هرچند گاهی طبقه محکوم تخدیر میشود اما تنها اوست که به آگاهی اخلاقی میرسد. اخلاق درست عبارت است از نوع رفتاری که در مسیر تکامل انسانیت است، و چون انسان یک حقیقت پویاست پس اخلاق درست اخلاق پویاست، و چون حرکت و پویایی فقط از طریق تضادها و مبارزههاست پس اخلاق درست اخلاق مبارزه جویانه است، و چون حرکتی منجر به تکامل میشود که در نهایت [امر] کمیت را تبدیل به کیفیت کند پس مبارزهای اخلاقی و انسانی است که منجر به انقلاب و دگرگونی شود.

ضد اخلاقها

علیهذا سکوت و سکون از نظر مارکسیسم ضد اخلاق است؛ حرکت اصلاحی و غیر مبارزه جویانه، حرکت تسکین دهنده آلام اجتماع ضد اخلاقی است؛ حرکتهای مبارزه جویانه محافظه کارانه و موضع گیری تز مآبانه ضد اخلاقی است؛ حرکتهای مبارزه جویانه تدریجی و آرام آرام و غیر انقلابی نیز ضد اخلاق است.

٤. از نظر مارکسیسم تئوری اخلاقی را بهطور دیگر نیز میتوان