یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٨ - یادداشت اخلاق ( رادیو )

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١١، ص: ١٣٨

آنچنان که باید باشد هست. حیوان، ساخته شده و به خودش تحویل شده، برخلاف انسان که مصالح ساختمانی او در اختیار خود او قرار داده شده. موجودات کائن، مکتفی بذاته، تمام، فوق التمام.

٨. بعد از آن که ثابت شد انسان سه نوع کار دارد: ارزشی، عادی، ضد ارزشی، مسئله بایدها و نبایدها، چگونه باید رفتار کرد، چگونه باید بود و چگونه باید زیست و حتی چه باید بود نیز مطرح میشود.

اخلاق به انسان مربوط است، اما در آنچه انسان باید باشد و بهتر است باشد، مربوط است به خصلتهای اکتسابی انسان.

رابطه اخلاق با زیبایی.

«فرضیه» در علوم نظری و «طرح» در اخلاق.

رابطه اخلاق با هدف و ایده و آرزو و آرمان و ایده آل و انسان آرمانی و کارهای آرمانی.

فرق فعل اخلاقی، ضد اخلاقی، عادی.

تفاوت مکتبها در اخلاقی و غیر اخلاقی دانستن بعضی کارها.

رابطه اخلاق با هدفها و آرمانها:

الف. آرمان، لذت مادی باشد. پس فعل اخلاقی در کار نیست، هرچند انسان به این نتیجه برسد که بیشترین لذت را از طریق هوشمندی و نرساندن آزار و خدمت به انسانهای دیگر میتوان به دست آورد- نظریه راسل.

ب. نظریه دو انگیزهای و دو مبدئی بودن انسان، کار برای خود و کار برای غیر یا برای نوع.

ج. نظریه دو انگیزهای: کار متعالی که بالذات کمال است و کاری که نافع است و وسیله کمال است و کمال، روحی و معنوی و شرافتی است.

د. نظریه جمعی، کل.

اخلاق، بایدها و نبایدهای کلی (نه فردی و جزئی)، مطلق (نه نسبی)، دائم (نه موقت) است.