مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٢ - نظام خانوادگی

خواهرزاده، و ازدواج بهرام چوبین با خواهر، و ازدواج مهران گشنسب- که بعد مسیحی شد- با خواهر خود را یادآور میشود.

مرحوم مشیرالدوله در کتاب نفیس خود ایران باستان از استرابون مورخ قدیم یونانی درباره هخامنشیان نقل میکند که:

«اینها (مغها) موافق عاداتشان حتی مادرانشان را ازدواج میکنند.» [١]

درباره اشکانیان میگوید:

«بعضی از مورخین خارجه ازدواج شاهان اشکانی را با اقربا و خویشان نزدیک با نهایت نفرت ذکر میکنند. چنین نسبتی را هرودوت به کمبوجیه، و پلوتارک به اردشیر دوم هخامنشی دادهاند و لکن بعضی از نویسندگان پارسی زردشتی این نسبت را رد کرده، میگویند کلمه خواهر را در مورد اشکانیان نباید به معنی حقیقی فهمید؛ کلیه شاهزاده خانمها را شاهان پارتی خواهر میخواندند زیرا از یک دودمان و خانواده بودند و دخترعمو و نوه عمو و غیرها نیز در تحت این عنوان درمیآمدند.»

آنگاه خود مشیرالدوله اضافه میکند و میگوید:

«ولی چون در تاریخ نویسی باید حقیقت را جستجو کرد و نوشت، حاقّ مسأله این است که ازدواج با اقربای خیلی نزدیک در ایران قدیم موسوم به «خویتک دس» پسندیده بوده و ظاهراً جهت آن را حفظ خانواده و پاکی نژاد قرار میدادند.» [٢]

یعقوبی مورخ معتبر قرن سوم هجری که خود ایرانی است نیز میگوید:

«ایرانیان با مادران و خواهران و دختران خود ازدواج میکردند و این کار را نوعی صله رحم و عبادت میدانستند.» [٣]

کریستن سن درباره عیسویان ایران میگوید:

«آنها نیز به تقلید زرتشتیان برخلاف قوانین مذهبی خود به مزاوجت با اقارب عادت کرده بودند. «ماربها» که در سال ٥٤٠ (میلادی) جاثلیق عیسویان شده بود، بر ضد این امر که خلاف شرع نصاری بود کوششی