مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦١ - نظام خانوادگی
میکند [١] کریستن سن میگوید:
«اهتمام در پاکی نسب و خون خانواده یکی از صفات بارزه جامعه ایرانی به شمار میرفت تا به حدی که ازدواج با محارم را جایز میشمردند و چنین وصلتی را «خویذوگدس» (در اوستا خوایت ودث) میخواندند. این رسم از قدیم معمول بود حتی در عهد هخامنشیان. اگرچه معنی لفظ خوایت ودث در اوستا ی موجود مصرح نیست ولی در نسکهای مفقود مراد از آن بیشبهه مزاوجت با محارم بود.» [٢]
زردشتیان و مخصوصاً پارسیان هند در عصر اخیر که احساس شناعت کردهاند و خود آن را ترک کردهاند اخیراً در صدد انکار این عمل شده و از اصل، آن را به عنوان یک سنت زردشتی انکار کردهاند، در صدد برآمدهاند برای کلمه «خویتک دس» تأویل و توجیهی بسازند. کریستن سن میگوید:
«با وجود اسناد معتبری که در منابع زردشتی و کتب بیگانگان معاصر عهد ساسانی دیده میشود، کوششی که بعضی از پارسیان جدید برای انکار این عمل یعنی وصلت با اقارب میکنند بیاساس و سبکسرانه است.» [٣]
سعید نفیسی میگوید:
«چیزی که از اسناد آن زمان حتماً به دست میآید و با همه هیاهوی جاهلانه که اخیراً کردهاند از بدیهیات مسلّم تمدن آن زمان است این است که نکاح نزدیکان و محارم و زناشویی در میان اقارب درجه اول حتماً معمول بوده است.» [٤]
سعید نفیسی آنگاه نصوصی را که در کتب مقدس زردشتیان از قبیل دینکرت آمده است و تصریحاتی که نویسندگان اسلامی از قبیل مسعودی، ابوحیان توحیدی، ابوعلی بن مسکویه کردهاند میآورد و جریان ازدواج قباد با دختر یا
[١]. تاریخ اجتماعی ایران، ج ٢/ ص ٣٩.[٢]. ایران در زمان ساسانیان، ص ٣٤٧.[٣]. همان، ص ٣٤٨.[٤]. تاریخ اجتماعی ایران، ج ٢/ ص ٣٥.