مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٧١ - نشر و تبلیغ اسلام

بیست وپنج سال اول گروه کثیری از آنان حتی سلطان مالابار نیز به دین جدید گرویدند. اگرچه تجارت عربها با هند از طریق دریا انجام میگرفت ولی دیانت اسلام بیشتر از راه خشکی یعنی ممالک ایران و آسیای مرکزی بدان خطه راه یافت.»

ایضاً مینویسد:

«صوفیان بیش از علمای مذهبی محبوبیت داشتند، زیرا از دخالت در امور سیاسی اجتناب مینمودند و حال آنکه علما گاه گاهی محدودیتهایی در کار سلاطین ایجاد میکردند. فرمانروایان دهلی عموماً مرید و هوادار صوفیه بودند. سالار مسعود غازی و شیخ اسماعیل، دو صوفی مشهوری که در قرن پنجم هجری به هندوستان آمدند، علیرغم حکام غیرمسلمان آن عصر هزاران نفر از هندوان را مسلمان کردند. صوفی بزرگ دیگری به نام معین الدین که در سمرقند تولد یافته و کمی قبل از سلسله غوری به هند آمده بود، طریقه صوفیان چشتیه را در آن سامان بنیان نهاد که امروز نیز این طریقه یکی از بزرگترین طریقههای تصوف در پاکستان و هند به شمار میرود. قبر وی در اجمیر همه ساله زیارتگاه صدها هزار مسلمان و هندوست. طریقه سهروردیه که متعاقب چشتیه در هند به وجود آمد، از جهت ملاحظه و تأکید زیاد در انجام دستورات دینی با چشتیه اختلاف سلیقه داشت، زیرا سهروردیه با انواع رقص و سماع مخصوص که در سایر فرق صوفیه متداول بود مخالفت میکردند. علاوه بر اینها دو طریقه مشهور دیگر نیز به نامهای قادریه و نقشبندیه در دوره پیش از مغول به هند آمده و نفوذ کامل به دست آوردند.» [١]

این صوفیان که اسلام را در آن منطقه نشر دادند عموماً و یا غالباً ایرانی بودند.

راجع به معین الدین چشتی که نامش در گفته بالا آمده است، نظر به تأثیر فوق العادهای که این مرد ایرانی عارف مشرب در اسلام قاره هند داشته است، ما عین نوشته دانشمند متتبع محقق جناب آقای عزیزاللَّه عطاردی را که مخصوصاً برای این کتاب تهیه کردهاند، ضمن اظهار سپاسگزاری از معظم له در اینجا نقل میکنیم.