فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٥ - آیات استکبار

- آنجا که استکبار را به دو قسم تقسیم میکنیم: استکبار اجتماعی و استکبار در مقابل حقیقت، آیا خود استضعاف را هم نمیشود به دو قسم تقسیم کرد، یکی از نظر مادی یکی هم از نظر فکری، یعنی بگوییم آنهایی که در مقابل حقیقت استکبار میکنند، مردم را از نظر فکری استضعاف میکنند و از نظر فرهنگی ضعیف نگه میدارند.

استاد: البته این یک معنای درستی است و به تعبیر دیگر در قرآن آمده که در آیاتی که اینجا ضبط کردهایم هست. مثلًا از قول فرعون وقتی که مردم را [تحریک] میکند میفرماید: انّی اخافُ انْ یبَدِّلَ دینَکمْ اوْ انْ یظْهِرَ فِی الْارْضِ الْفَسادَ [١]. این با کلمه «استضعاف» در قرآن بیان نشده. آیا خود این مطلب- به قول شما استضعاف فکری- را قرآن گفته یا نگفته؟ این مطلب در قرآن هست اما آن را با تعبیر «استضعاف» نگفته است.

- آنجا که قالَ الْمَلَأُ الَّذینَ اسْتَکبَروا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذینَ اسْتُضْعِفوا [٢] استضعاف حتماً استضعاف مادی است؟

استاد: بله، ظاهرش این است که استضعاف مادی است ولو در مورد آنها از یک استضعاف فکری بحث میشود. حالا از آیاتی که بعد همه اینها را با همدیگر میخوانیم [مطلب روشنتر میشود.]