روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٧٦ - ترجمه

و اين كنايات باشد از كيد و مكر.

سعيد جبير گفت:مراد زبان مردان [١]است كه به آنچه گويند [٢]آتش عداوت ميان مردم افروخته شود،و عرب گويند [٣]:ربّ كلمة اوقدت نارا،و ما نيز گوييم:

فلان كس را آتش مى‌بارد از زبانش ابن جريج گفت [٤]:مراد آن است فالمنجحات عملا كنجاح الزّند،يعنى به حقّ آنان كه ايشان كار رواى [٥]برآرند [٦]و حاجت به اجابت مقرون كنند تا مقصود از او حاصل شود،چنان كه از آتشزنه چون قدح كنند آتش را از او.

فَالْمُغِيرٰاتِ صُبْحاً ،قسمى ديگر است به اسپان غارت‌كننده در وقت صبح.و عرب را عادت آن است كه غارت در وقت صبح كنند براى آن‌كه ناگاه كنند [٧]،و اين چنان باشد كه همه‌شب [٨]روند تا بامداد وقت صبح به مقصد رسيده باشند،آنگه غارت كنند.و در اشعار ايشان اين [٩]بسيار است،منها قوله:

لقد علم الحىّ المصبّح انّنا غداة لقينا بالشّريف الأحامسا
و منها:

قد صبّحت معن بجيش ذي لجب
يقال صبّحته اذا اغرت عليه صباحا [١٠]،و از اينجاست:وا صباحاه و لهم صباح سوء،و كذلك قوله: فَسٰاءَ صَبٰاحُ الْمُنْذَرِينَ [١١]،على هذا المنوال و صبحته اذا سقيته صبوحا و اصبحت دخلت فى الصّباح.و نصب«صبحا»بر ظرف