روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٦ - ترجمه

زرد و الوان مختلف باشد،آنگه چون خشك شود از آن لون بگردد.

آنگه وعده داد رسول را به انزال آيات بر او،گفت: سَنُقْرِئُكَ ،ما تو را خواننده گردانيم به قرآن كه بر تو فروفرستيم تا تو يادگيرى و از حفظ مى‌خوانى، يقال:قرأت الكتاب و أقرأته غيري إذا جعلته قاريا،امّا بالتعليم أو التمكين.

فَلاٰ تَنْسىٰ ،تا فراموش نكنى.

إِلاّٰ مٰا شٰاءَ اللّٰهُ ،الّا آنچه خدا خواهد كه منسوخ كند آن را،چو [١]منسوخ كرد از ياد تو و ديگران ببرد.اين قول قتاده است.و مجاهد[١٠٥-ر]گفت:سبب آن بود كه چون جبريل-عليه السلام-آيتى يا سوتى بر رسول-عليه السلام- خواندى،چون به آخر آوردى رسول با سر گرفتى و باز خواندى تا فراموش نكند، خداى تعالى اين آيت فرستاد و او را ايمن كرد.ازاين‌پس از آن رسول-عليه السلام- بازنخواند [٢]و دانست كه فراموش نكند.

و وجه استثناء بر اين قول آن باشد كه بيان كرديم فى قوله: إِلاّٰ مٰا شٰاءَ رَبُّكَ [٣]، يكى آن‌كه راجع باشد با روزگار ماضى،و دوم آن‌كه براى آن تا كلام [٤]منع كند از نفوذ.

إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ مٰا يَخْفىٰ ،كه او آشكارا داند،و آنچه نهان و پوشيده است هم داند.محمّد بن حامد گفت:يعنى صدقۀ سرّ و علانيه داند،و گفتند:

معنى آن است كه او داند آن [٥]قرائت به جهر كه جبريل بر تو خواند و آنچه پنهان در نفس خود خوانى يا [٦]با خود مقرّر كنى.

وَ نُيَسِّرُكَ لِلْيُسْرىٰ ،گفت:ما ميسّر بكنيم تو را براى كار خوارتر.مفسّران گفتند:معنى آن است كه ما توفيق دهيم تو را براى عمل صالح كه به آن به بهشت