روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٨ - ترجمه

ثُمَّ إِنَّهُمْ لَصٰالُوا الْجَحِيمِ ،آنگه ايشان به دوزخ شوند و مقيم مانند آنجا.

ثُمَّ يُقٰالُ ،آنگه گويند ايشان را:اين آن عذاب است كه شما دروغ داشتى [١]آن را.

كَلاّٰ إِنَّ كِتٰابَ الْأَبْرٰارِ لَفِي عِلِّيِّينَ ، [٢]چون ذكر كافران و احوال و صفات و مآل ايشان طرفى بگفت،و ذكر مؤمنان و نكوكاران گفت،گفت:حقّا كه نامۀ ابرار و نكوكاران در علّيّين باشد.براء بن عازب روايت كرد كه رسول-عليه السلام گفت:علّيّين از بالاى هفت [٣]آسمان است در زير عرش [٤].عبد اللّه عبّاس گفت:او لوحى است از زبرجد سبز در زير عرش[اعمال ابرار برآن نوشته باشد.كعب و قتاده گفتند:قائمه‌اى است] [٥]آويخته،از قوائم عرش.مقاتل گفت:ساق عرش است.عطا گفت از عبد اللّه عبّاس[٨٣-پ]كه بهشت است.ضحّاك گفت:

سدرة المنتهى است.

و اهل معانى گفتند:على علوّ بعد علو و شرف بعد شرف،بر بلنديى از پس بلنديى و بر شرفى از پس شرفى.گفتند:براى آن جمع كرد آن را بر جمع سلامت كأنّه جمع علّىّ على فعيل،مبالغة فى العلوّ،كسكّير و خمّير،و التثنية علّيّان و الجمع علّيون في حال الرفع،و علّيّين في حالتى النصب و الجرّ.فرّاء گفت:علّيّين اسمى است موضوع بر صيغت جمع كه او را واحدى نيست از لفظ او،كعشرين و ثلاثين.عبد اللّه بن عمرو [٦]گفت در اين آيت كه اهل علّيّين از چندساله راه به سر اهل بهشت فرونگرند.چون يكى از ايشان بر كوشك خود آيد و به بهشت فرونگرد،از نور روى او بهشت روشن شود و اهل بهشت [٧]بدانند،گويند:

اين نور روى اهل علّيّين است.